10 درمان خانگی بوی بد دهان ناشی از سنگ لوزه و حلق
درمان بوی بد دهان ناشی از لوزه
جولای 8, 2020
ترس از دندانپزشکی را چگونه کنترل کنیم؟
ترس از دندانپزشکی را چگونه کنترل کنیم؟
آگوست 4, 2020
نمایش همه

علت بوی بد دهان چیست؟

علت بوی بد دهان، روشهای تشخیص و درمان

علت بوی بد دهان برای برخی از افراد یک سئوال همیشگی است و با وجود مسواک زدن هم قادر به حل این مشکل نیستند.تقریباً همه افراد گاهی بوی بد دهان یا هالیتوزیس را تجربه کرده اند. بد بویی دهان در موارد شدید می تواند روابط شخصی و کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهد. البته این فقط یک سر قضیه است. تنفس نامطبوع علاوه بر ابعاد ارتباطی و اجتماعی می تواند ابعاد پزشکی نیز داشته باشد. چون می تواند علامتی از یک وضعیت غیر طبیعی یا حتی بیماری های خطرناکی مانند سرطان ریه یا نارسایی کلیه باشد. رفع این مشکل نه تنها حضور در اجتماع را برای فرد خوشایندتر می کند، بلکه در بعضی شرایط می تواند زندگی او را نیز نجات دهد. اگر شما هم دچار این مشکل هستید با ما همراه باشید تا در ادامه دلایل بوی بد دهان و روشهای تشخیص و درمان را بررسی کنیم.

ممکن است این مشکل برای یکی از دوستان و اطرافیان یا حتی همسر شما پیش آمده و دنبال روش مناسبی برای گفتن این مطلب هستید.در اینصورت خواندن مقاله زیر را به شما پیشنهاد میکنیم.
چگونه به شخصی بگوییم دهانش بو میدهد؟

هالیتوزیس کاذب چیست؟

هالیتوفوبیا یا هالیتوزیس کاذب

اگر کسی تصور کند که بوی دهان او نامطبوع است، ولی نفس او به صورت عینی مشکلی ندارد، دچار “هالیتوزیس کاذب” است. هالیتوفوبیا (Halitophobia) یا ترس از بوی بد دهان، علی رغم اطمینان پزشک، ممکن است همچنان ادامه یابد. در این صورت صحبت با یک درمانگر یا روانپزشک متخصص در این زمینه می تواند موثر باشد.

تشخیص بوی بد دهان چگونه است؟

تشخیص بوی بد دهان چگونه است؟
هالیمتر، راهی برای تشخیص بوی بد دهان

دندانپزشک غالبا به راحتی نفس فرد مشکوک به هالیتوزیس را بوییده و با استفاده از مقیاس شدت شش نقطه ای موجود، وضعیت را ارزیابی می کند. به علاوه می تواند قسمت پشت زبان را خراشیده و بوی آن را استشمام کند، زیرا این ناحیه اغلب می تواند منبع بوی بد دهان باشد. برای تشخیص دقیق تر بد بویی دهان روش ها و ابزارهای آزمایشگاهی نیز موجود است که رایج ترین آنها عبارتند از:

هالیمتر (Halimeter)

این وسیله برای اندازه گیری ترکیبات گوگردی موجود در دهان به کار می رود و قادر است سطح پایین گوگرد را تشخیص دهد.

کروماتوگرافی گازی

توسط این روش سه ترکیب گوگرد فرار اندازه گیری می شود که عبارتند از: سولفید هیدروژن، متیل مرکاپتان و دی متیل سولفید

آزمایش بانا (BANA test)

بوسیله این آزمایش میزان آنزیم خاص تولید شده توسط باکتری های ایجاد کننده بوی بد دهان اندازه گیری می شود.

آزمایش بتا-گالاکتوزیداز

سطح آنزیم بتا-گالاکتوزیداز با بوی نامطبوع دهان ارتباط دارد و میتواند یکی از علل بوی بد دهان باشد.

همچنین روشهایی برای اینکه خودتان تشخیص دهید دچار بد بویی دهان هستید یا خیر در مقاله زیر وجود دارد.
تشخیص بوی بد دهان توسط خود فرد

آیا می خواهید بدانید چه عواملی باعث ایجاد بوی بد دهان می شوند؟

عوامل رایج بوی بد دهان

منشا هالیتوز می تواند در داخل یا خارج از دهان باشد. کلینیک مایو(mayoclinic)، علل متفاوت بوی بد دهان را به شکل خلاصه لیست نموده که در اینجا عرضه می شود:

غذا

با شکسته شدن ذرات مواد غذایی در دهان، تعداد باکتری ها افزایش می یابد و در نتیجه فعالیت آنها، بوی بد ایجاد می شود. بعلاوه، بعد از خوردن برخی غذاهای خاص – مانند پیاز، سیر، سبزیجات و ادویه جات خاص، ذرات بودار ایجاد می شود که از طریق جریان خون به ریه ها منتقل می شوند و بر بوی تنفس فرد تأثیر می گذارد. مصرف موادی مانند قهوه و نوشیدنی های الکلی نیز می تواند در ایجاد نفس ناخوشایند موثر باشد.

رژیم های غذایی پر قند نیز، به دلیل تعامل قند با باکتری های موجود در دهان، می توانند منجر به هالیتوزیس شوند. باکتری های موجود در دهان فرآورده های شیرین را به بوی ترش تبدیل می کنند. مصرف رژیم های غذایی بسیار فقیر از کربوهیدرات نیز باعث تغییر در متابولیسم بدن شده به بد بویی دهان منجر می شود. رژیم غذایی پر پروتئین نیز، هنگام سوخت وساز گازهای گوگردی تولید و منتشر می کند که می تواند در ایجاد بوی بد دهان موثر باشد. با پیروی از یک رژیم غذایی متعادل و مغذی،  حاوی سبزیجات و مواد گیاهی، از این مشکل جلوگیری می شود.

محصولات دخانی

استعمال دخانیات و نیز جویدن تنباکو باعث ایجاد بوی بد نفس می شود. بعلاوه، این مواد با آسیب رساندن به بافت لثه و ایجاد بیماری لثه نیز، بطور ثانویه در ایجاد هالیتوزیس موثرند.

عادات ضعیف دندانپزشکی

خودداری از مسواک زدن و استفاده منظم از نخ دندان دلیل عمده بوی بد دهان است. هنگامی که ذرات کوچک مواد غذایی در دهان می مانند، زمینه فعالیت باکتری های موجود در دندانها و روی زبان و در نتیجه، تولید بوی نامطبوع را فراهم می کنند. عمده ترین دلیل آن باکتری های موجود در دندان ها و بقایای روی زبان هستند. بنابراین جای تعجب نیست که بیشتر موارد بوی بد دهان با بهداشت ضعیف دهان و دندان و عفونت و التهاب لثه همراه باشد.

دهان خشک

کاهش ترشح بزاق باعث خشک شدن دهان می شود. این وضعیت که به زروستومیا (xerostomia) شهرت دارد، مخصوصاً در افرادی که با دهان باز میخوابند، یکی از دلایل اصلی نفس نامطلوب صبح است. بزاق دهان همچنین با پاک کردن ذرات غذایی، به تمیز نگه داشتن آن کمک می کند.

این مطلب را از دست ندهید
خشکی دهان: علل،علائم و درمان

عفونت های دندانپزشکی

پوسیدگی دندان، بیماری های لثه، زخم های جراحی و دندان های در حال پوسیدگی، همه از دلایل بوی بد دهان هستند.

ترشحات پشت حلق (Postnasal drip)

آبریزش مزمن پشت بینی و تخلیه سینوس نیز از دلایل بوی بد دهان است. تونسیلیت (التهاب لوزه)، عفونتهای تنفسی مانند سینوزیت یا برونشیت نیز می تواند به نفس ناخوشایند منجر شود.

سنگ لوزه

گاهی ممکن است بوی نامطبوع دهان بعلت عفونت لوزه و وجود سنگ لوزه پدید آمده باشد. این موارد معمولا با انجام یکسری دستورالعمل ها از بین میروند. گاهی اوقات هم ممکن است نیاز به جراحی لوزه باشد.

در این مقاله راهکارهایی ساده برای درمان ارائه شده که پیشنهاد میکنیم از دست ندهید
درمان بوی بد دهان ناشی از لوزه و حلق

ریفلاکس معده

ریفلاکس مزمن اسید معده (GERD) با بد بویی دهان مرتبط است. هضم ضعیف، یبوست یا اختلالات روده همگی می توانند باعث نامطلوب شدن بوی تنفس شوند.

نفس بد بو در دوران بارداری

تغییرات هورمونی از اصلی ترین دلایل در طول حاملگی است. تغییرات در تولید پروژسترون و استروژن در بدن باعث بوجود آمدن پلاک در دندان شما می شود. گوگرد تولید شده توسط پلاک دندان باعث بوی نامطبوع دهان میشود.

این مطلب را از دست ندهید
بوی بد دهان در بارداری: نشانه ها و روش های کنترل

بوی بد صبحگاهی دهان

اگر بدرستی و بطور مداوم مسواک نمیزنید و از نخ دندان استفاده نمیکنید، ذرات ریز غذا در شکافهای روی سطح زبان،بین دندان ها و بافت لثه خانه میکنند. باکتری های دهان باعث تجزیه این ذرات غذایی میشوند. و در نهایت موجب نفس نامطبوع هنگام صبح میشوند.

۹ دلیل جدی رایج برای بوی بد دهان

برخی از بیماریهای متابولیک و انواعی از سرطان می توانند تنفس نامطبوع ایجاد کنند. مطالعه ای که در آوریل ۲۰۱۵ صورت گرفته و در مجله Gut چاپ شده است، نشان می دهد که استفاده از فناوری جدید آزمایش تنفس می تواند سرطان معده را در مراحل اولیه خود تشخیص دهد. با این حال، سرطان معده تنها وضعیت پزشکی نیست که نفس فرد می تواند آن را نشان دهد. سرطان ریه و بعضی از مشکلات جدی نیز در این زمره اند که در اینجا به آنها اشاره می شود:

۱. آزمایشات تنفس ممکن است سرطان ریه را تشخیص دهد

آزمایش تنفس

آیا سرطان ریه می تواند دلیل بوی بد دهان شود؟ معمولا متخصصان آسیب شناسی برای تشخیص سرطان ریه، بیوپسی و اسکن سونوگرافی را انجام می دهند، اما استفاده از آزمایش های تنفس ممکن است یک جایگزین ارزان تر و غیر تهاجمی برای این تشخیص باشد. براساس مطالعه ای در سال 2013 ، محققان دانشگاه لتونی با استفاده از یک “بینی الکترونیکی” از پیش برنامه ریزی شده، که قادر است ترکیبات آلی فرار (VOC) را در بازدم تشخیص دهد، نمونه های تنفس 475 آزمودنی را بررسی کردند. آنها دریافتند که در بین افراد غیر سیگاری، سرطان ریه در 128 بیمار به طور دقیق تشخیص داده شد و فقط در 5 مورد تشخیص اشتباه داده شد. در میان افراد سیگاری، بینی الکترونیکی به درستی 114 نفر را مبتلا به سرطان ریه تشخیص داد و 5 نفر را اشتباه تشخیص داد.

۲. نارسایی قلبی ممکن است با نمونه های تنفسی تشخیص داده شود

بوی بد دهان ناشی از نارسایی قلبی

در مقاله ای که در مارس 2013 در مجله دانشکده قلب و عروق آمریکا  منتشر شد، محققان توانستند از یک تست تنفس ساده برای شناسایی بیماران مبتلا به نارسایی قلبی استفاده کنند. محققان کلینیک کلیولند نمونه های تنفس را از 41 بیمار جمع آوری کردند. بیست و پنج بیمار رسماً با نارسایی حاد قلبی جبران نشده تشخیص داده شدند. شانزده بیمار شرایط قلبی و عروقی دیگری داشتند اما علائمی از نارسایی قلبی نشان ندادند.

۳. تنفس میوه ای یا بوی استون ممکن است عوارض دیابت را نشان دهد

بد بوی دهان ناشی از دیابت

دیابتی که به خوبی مدیریت نشده باشد فرد را مستعد ابتلا به بیماری لثه و خشکی دهان می کند. هنگامی که سطح قند خون تثبیت نمی شود، بدن ضعیف می شود و قادر نیست با باکتری هایی که باعث عفونت در لثه ها می شوند مقابله کند. همین عفونت ها باعث ایجاد بوی بد دهان می شود.

بعلاوه، بوی تنفس میوه ای یا بوی شبیه استون در بیماران دیابتی می تواند ناشی از یک عارضه جدی بنام کتواسیدوز باشد. در غیاب انسولین کافی، بدن از اسیدهای چرب برای تولید انرژی استفاده می کند و همین باعث ایجاد کتونهای اسیدی می شود. این اسیدها محصولات جانبی متابولیسم چربی ها هستند و شامل استون، هیدروکسی بوتیرات و استواستات هستند می باشند که در خون رها شده، وارد نفس فرد می شوند.

۴. نفس بوی ماهی ممکن است نشانه ای از نارسایی کلیه باشد

بوی ناخوشایند دهان بعلت نارسایی کلیه

نفس بوی ماهی همیشه ناشی از مصرف غذاهای دریایی نیست، بلکه ممکن است نشان دهنده نارسایی کلیه باشد. کلیه ها مسئول حذف مواد شیمیایی سمی از خون با ایجاد ادرار هستند. در نارسایی شدید کلیه، کلیه ها چنان آسیب می بینند که دیگر قادر به فیلتر کردن مواد سمی از خون نیستند. تجمع این مواد در بدن و ورود آنها به دستگاه تنفس باعث ایجاد بوی نفس ماهی می شود.

۵. آپنه خواب می تواند باعث نفس نامطبوع صبحگاهی شود

آپنه عامل بد بویی دهان

بد بو شدن نفس صبح هنگام، بعد از خواب شبانه طبیعی به نظر می رسد. چون تولید بزاق در خواب کاهش می یابد و باعث فعالیت باکتری های تولید کننده بو می شود. اما کند شدن تولید بزاق در هنگام خواب گاهی ناشی از بازماندن دهان برای مدت طولانی است. مبتلایان به اختلالات خواب مانند آپنه خواب (sleep apnea) و خروپف (snoring) ممکن است در تنفس از طریق بینی مشکل داشته باشند و بیشتر از دهان خود نفس بکشند که این خود عامل ایجاد بوی بد دهان است.

روشهایی برای رفع این مشکل وجود دارد که پیشنهاد میکنیم از دست ندهید
رفع بوی بد دهان در صبح

۶. ریفلاکس معده (GERD) ممکن است دلیلی برای تنفس بد باشد

بوی بد دهان بدلیل ریفلاکس معده

مشکلات گوارشی مانند بیماری ریفلاکس معده (GERD)  یکی از دلایل بوی نامطبوع دهان است. وقتی هضم مواد غذایی در معده به تأخیر بیفتد یا از آن جلوگیری شود، غذا شروع به پوسیدگی می کند. برگشت حتی مقدار بسیار جزئی غذا باعث بوی بد دهان می شود. اما تنها مسئله سلامت گوارشی نیست که می تواند بر تنفس تأثیر بگذارد. مطالعه ای که در سال 2008 در ژورنال میکروبیولوژی پزشکی منتشر شده حاکی از آن است که باکتری اچ-پیلوری (H. pylori) که باعث ایجاد زخم معده می شود می تواند در ایجاد بوی بد دهان نیز موثر باشد.

این مطلب را از دست ندهید
رفع بوی بد دهان ناشی از معده

۷. آلرژی ها و ترشحات پشت حلقی ممکن است باعث نامطلوب شدن نفس شود

بوی بد دهان ناشی از سینوزیت و ترشحات پشت حلقی

عفونت های دستگاه تنفسی مانند آنفولانزا، برونشیت و سینوزیت از علل شایع بوی بد دهان هستند. هنگامی که سلولهای بافت توسط عفونت های دستگاه تنفسی ملتهب می شود، باعث تولید ترشحات مخاطی و واکنش سلول های ایمنی در آن منطقه می شوند. آلرژی و ترشحات پشت حلقی نیز، ممکن است باعث ایجاد بوی ناخوشایند دهان شود زیرا در این شرایط بینی دچار گرفتگی می شود و ناچارا تنفس از راه دهان انجام می شود که می تواند منجر به خشکی و رشد باکتری های ایجاد کننده نفس نامطبوع شود.

اگر شما دچار سینوزیت یا ترشحات بینی هستید خواندن این مقاله پیشنهاد میشود
درمان بوی بد دهان ناشی از سینوزیت

۸. بوی بد دهان مرتبط با پوسیدگی دندان و ژنژیویت را متوقف کنید

بد بویی دهان ناشی از دهان و دندان

هنگامی که مینای دندان از بین می رود، ذرات مواد غذایی می توانند در حفرات ایجاد شده جمع شوند. در این حالت، مسواک زدن هم نمی تواند به خوبی ذرات غذایی را از بین ببرد و در نهایت باکتری ها رشد می کنند و باعث ایجاد نفس نامطبوع می شوند. ژنژیویت (التهاب لثه) یکی دیگر از عوامل است. هنگامی که لثه ملتهب می شود، می تواند منجر به درد شدید و تولید ترشحات بد بو شود.

۹. سرطان معده می تواند دلیل جدی نفس نامطبوع باشد

بوی بد دهان بعلت سرطان معده

غربالگری سرطان معده در بسیاری از کشورها متداول نیست. دلیل آن هم تهاجمی بودن روش فعلی – آندوسکوپی – است. ولی با توسعه فن آوری تست نفس nanoarray analysis شرایط می تواند تغییر کند. این تست قادر است میزان برخی ترکیبات مرتبط با سرطان معده را در تنفس اندازه گیری کند.

محققان در حیفا یک نمونه 484 نفری را که 12 ساعت روزه گرفته بودند و حداقل 3 ساعت قبل از آزمایش از سیگار کشیدن اجتناب کرده بودند، انتخاب نموده، تنفس آنها را بررسی کردند. 99 نفر از شرکت کنندگان تشخیص سرطان معده را دریافت، اما هنوز معالجه را شروع نکرده بودند. آنالیز nanoarray با دقت بین مراحل اولیه سرطان معده تمایز قائل شد، و همچنین به پزشکان در شناسایی بیمارانی که بیشتر در معرض خطر ابتلا به این بیماری بودند، کمک کرد. اگرچه این مطالعه کوچک و مقدماتی بود، اما در حال حاضر یک آزمایش بزرگتر در اروپا در حال انجام است تا مشخص شود آیا می توان از این تست به عنوان یک روش غربالگری مؤثر استفاده کرد یا خیر.

سایر عوامل موثر در بوی بد دهان

داروهای تجویزی

بسیاری از داروهای تجویز شده با عوارض خشکی دهان همراه هستند. دهان خشک محیط زیست مناسبی برای باکتری های مولد بوی بد دهان است. علاوه بر این، برخی از داروها هنگام  شکسته شدن در بدن تولید مواد شیمیایی می کنند که این مواد می توانند از طریق جریان خون به ریه منتقل شوند و نفس را نامطبوع کنند. به عنوان مثال می توان برخی از داروهای شیمی درمانی و برخی از آرام بخش ها مانند فنوتیازین ها را نام برد. افرادی که مکمل های ویتامینی را در دوزهای زیاد مصرف می کنند نیز، مستعد بوی بد دهان هستند.

انسداد روده

انسداد روده و استفراغ در مدت طولانی میتواند بویی شبیه بوی مدفوع در تنفس ایجاد کند.

برونشکتازی

این یک وضعیت مزمن است که در آن مجاری هوایی گشادتر از حالت عادی می شوند، و تجمع مخاط همراه با عفونت، به ایجاد نفس نامطبوع می انجامد.

پنومونی آسپیراسیون

تورم یا عفونت در ریه ها یا مجاری هوایی است که به دلیل ورود استفراغ، بزاق، غذا یا مایعات به مجاری تنفسی اتفاق می افتد و می تواند بوی بد دهان ایجاد کند.

توصیه هایی برای از بین بردن بوی بد دهان

جلوگیری از بوی بد دهان

در اینجا نکاتی برای بهبود بوی بد دهان آورده شده است:

مسواک بزنید

سعی کنید روزی دو بار و ترجیحاً بعد از وعده های غذایی مسواک بزنید. هر 2 تا 3 ماه مسواک خود را عوض کنید تا از انتقال آلودگی به داخل دهان جلوگیری شود. قبل از خواب مسواک بزنید و با دهانشویه بدون الکل یا با آب نمک شستشو و غرغره کنید.

زبان را مسواک بزنید

باکتری ها، مواد غذایی و سلول های مرده معمولاً بر روی زبان تجمع می کنند، به خصوص در افراد سیگاری یا افرادی که مبتلا به خشکی دهان هستند. یک اسکراپر زبان (tongue scraper) برای زدودن پلاک های میکروبی مفید است.

از نخ دندان استفاده کنید

مسواک زدن فقط حدود 60 درصد از سطح دندان را تمیز می کند. نخ دندان باعث خروج ذرات مواد غذایی و پلاک از بین دندانها می شود.

تمیز نگه داشتن پروتزهای دهانی

هر چیزی را که وارد دهان شما می شود، از جمله دندان مصنوعی، ابزارهای ارتودنسی و بطور کلی هر وسیله دیگری، باید طبق دستورالعمل روزانه تمیز شود. تمیز کردن این وسیله ها از ایجاد باکتری ها و انتقال مجدد آن به دهان جلوگیری می کند.

از خشکی دهان پیشگیری کنید

اگر دهان خشک دارید، از مصرف دخانیات و نوشیدنی های الکلی خودداری کنید. آب زیادی بنوشید. جویدن آدامس یا مکیدن آب نبات، ترجیحا بدون قند، می تواند به تحریک تولید بزاق کمک کند. اگر دهان به صورت مزمن خشک باشد، پزشک ممکن است داروهایی تجویز کند که جریان بزاق را تحریک کند. از مواد مرطوب کننده بدون نسخه مانند اسپری مخصوص دهان، و شستشو یا ژل مرطوب کننده دهان استفاده کنید.

از یک رژیم غذایی مناسب پیروی کنید

سیر، پیاز، و غذاهای پر ادویه در ایجاد بوی نامطبوع موثرند. هنگام حضور در اجتماعات از خوردن این مواد غذایی خودداری کنید مصرف زیاد غذاهای قندی هم علاوه بر همه معایبی که دارد، با بوی دهان مرتبط است. خوردن صبحانه حاوی غذاهای جامد متشکل از نان، غلات و سبزیجات می تواند به تمیز کردن قسمت پشت زبان کمک کند.

مصرف دخانیات ممنوع

از استعمال دخانیات و جویدن محصولات مبتنی بر تنباکو خودداری کنید.

سخن پایانی

به یاد داشته باشید در حدود ۸۵ درصد موارد، بیماری های دهان و دندان علت اصلی بوی بد دهان است. اگر مشکل با وجود رعایت عوامل فوق ادامه داشته باشد، توصیه می شود برای معاینات بیشتر به دندانپزشک مراجعه کنید تا سایر شرایط را بررسی کند.

گفتگوی تلویزیونی دکتر سیده مریم حاکم زاده درباره علل و درمان نوین بوی بد دهان با لیزر دندانپزشکی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *