Last Updated on آگوست 24, 2026 by دکتر سیده مریم حاکم زاده

خیلی از افرادی که به التهاب لثه دچار می‌شوند، ابتدا هیچ درد شدیدی احساس نمی‌کنند. به همین علت، بعضی افراد تا زمانی که خونریزی، تحلیل لثه یا لقی دندان ایجاد نشود، متوجه پیشرفت بیماری نمی شوند. در پریودنتیت، لثه ممکن است به تدریج از دندان فاصله بگیرد و فضاهایی ایجاد شود که باکتری ها در آنها تجمع پیدا کنند. با ادامه بیماری، رباط ها و استخوانی که دندان ها را در جای خود نگه می دارند نیز ممکن است آسیب ببینند. پریودنتیت بیماری شایعی است، اما شناخت نشانه های خطرناک بیماری لثه کمک می‌کند مراجعه به دندانپزشک را تا زمانی که لقی دندان یا عوارض جدی تر ایجاد شود به تعویق نیندازید.

کدام نشانه واقعاً خطرناک است؟

معاینه منظم دندانپزشکی اهمیت زیادی دارد. اگر مراحل ابتدایی بیماری لثه به‌ موقع شناسایی شود، جلوی پیشرفت آن به مرحله حادتر گرفته می‌شود. در صورت مشاهده علائم بیماری لثه، بهتر است برای ارزیابی وضعیت لثه ها با دندانپزشک یا متخصص بهداشت دهان و دندان مشورت کنید. مراجعه زودتر، فرصت بیشتری برای کنترل بیماری و جلوگیری از آسیب بیشتر فراهم می کند.

رنگ	مثال علامت	معنی خطر	کار بعدی
سبز	یکبار خون بعد از شروع نخ دندان، بدون تورم و بدون بو	التهاب خفیف یا ناسازگاری اولیه لثه با نخ دندان	بهداشت را ادامه دهید و در چکاپ بعدی بگویید
زرد	خونریزی تکراری، قرمزی، تورم، بوی ماندگار، عقب‌ رفتن خط لثه	بیماری لثه فعال، هنوز قابل کنترل	همین هفته نوبت بگیرید
قرمز	لقی دندان، چرک، فاصله جدید، تغییر گاز زدن، ورم صورت، تب، خون خو دبه‌ خود	آسیب بافت نگه‌دارنده یا عفونت پیش‌رونده	همان روز تماس بگیرید، در صورت مشکل بلع یا تنفس به اورژانس مراجعه کنید

جلوی آینه در ۶۰ ثانیه لثه‌هایتان را بررسی کنید

بررسی ظاهری لثه ها می تواند اولین قدم برای توجه به تغییرات احتمالی باشد. برای این کار به نور مناسب، یک آینه و دست های تمیز نیاز دارید. بهتر است بررسی را به صورت منظم انجام دهید، از قسمت عقب یک سمت دهان شروع کنید و به سمت دیگر پیش بروید.

رنگ و بافت لثه سالم چگونه است؟

رنگ طبیعی لثه سالم معمولاً صورتی مرجانی و کم‌رنگ است، اما رنگ طبیعی لثه در افراد مختلف یکسان نیست. برای مثال، در افراد دارای پوست تیره تر ممکن است لثه به طور طبیعی رنگ تیره تری داشته باشد. آنچه اهمیت دارد، تغییر رنگ نسبت به وضعیت طبیعی لثه خودتان است. قرمزی، به ویژه در امتداد خط لثه، می تواند نشانه التهاب باشد. قرمز تیره یا ارغوانی شدن لثه نیز ممکن است با التهاب یا عفونت شدیدتر همراه باشد.

بافت لثه سالم معمولا سفت است و سطح آن حالت نقطه نقطه ای شبیه پوست پرتقال دارد. لثه باید اطراف دندان را به خوبی دربر بگیرد و پاپیلاهای لثه، یعنی بخش های مثلثی شکل بین دندان ها، بیشتر فضای بین آنها را پر کنند. در مقابل، لثه ملتهب ممکن است متورم، پف کرده، صاف و براق به نظر برسد و حالت طبیعی سطح خود را از دست بدهد.

خط لثه اطراف دندان ها را بررسی کنید، به ویژه در دندان های جلو و نیش. اگر دندان ها بلندتر از گذشته به نظر می رسند یا بخش زرد تیره تری از دندان، یعنی ریشه، زیر خط مینای دندان دیده می شود، ممکن است لثه دچار تحلیل شده باشد.

خونریزی هنگام مسواک و نخ دندان را چطور بسنجیم؟

برای بررسی خونریزی می توانید از مسواک سفید یا روشن استفاده کنید. دندان ها را مانند همیشه و با فشار ملایم مسواک بزنید و بعد موهای مسواک و آب دهان خود را بررسی کنید. صورتی یا قرمز شدن آنها می تواند نشان دهد که لثه هنگام مسواک زدن خونریزی کرده است. لثه سالم نباید در اثر مسواک زدن ملایم خونریزی کند.

با تکنیک درست، یعنی حرکت C شکل در امتداد سطح هر دندان، به آرامی نخ دندان بکشید. اگر مدتی نخ دندان نکشیده‌اید، خونریزی روز اول شایع است و لزوماً نشانه بیماری نیست. اما اگر نقطه‌ای مشخص بعد از ۷ تا ۱۰ روز استفاده روزانه همچنان خون می‌آید، احتمالاً همان‌جا التهاب موضعی دارد که علت خونریزی لثه هنگام مسواک زدن را روشن می‌کند و ممکن است نیاز به توجه متخصص داشته باشد.

لقی دندان و تحلیل لثه را چطور تشخیص دهیم؟

می توانید با نوک انگشت، با ملایمت بافت لثه اطراف دندان را لمس کنید. لثه سالم معمولا سفت است و هنگام لمس درد ندارد. همچنین می توانید هر دندان را به آرامی بررسی کنید. احساس حرکت یا لقی دندان، به ویژه اگر جدید باشد، می تواند نشانه تحلیل لثه پیشرفته در اثر پریودنتیت باشد و باید توسط دندانپزشک بررسی شود.

عمق پاکت پریودنتال یا شیار میان لثه و دندان را نمی توان در خانه اندازه گرفت. از دست رفتن استخوان نیز با نگاه کردن به لثه قابل تشخیص نیست. حتی ممکن است ظاهر لثه نسبتا طبیعی باشد، اما در زیر آن کاهش قابل توجه استخوان اتفاق افتاده باشد. این موضوع یکی از دلایلی است که بیماری لثه گاهی یک بیماری خاموش نامیده می شود.

۱۰ نشانه بیماری لثه و معنای خطر هر کدام

لثه سالم معمولا سفت است و اطراف دندان ها را به خوبی دربر می گیرد. رنگ طبیعی لثه نیز در افراد مختلف متفاوت است و می تواند از صورتی روشن تا صورتی تیره یا قهوه ای متغیر باشد.

علائم پریودنتیت می تواند شامل موارد زیر باشد:

• تورم یا پف کردگی لثه
• قرمز روشن، قرمز تیره یا ارغوانی شدن لثه
• حساسیت یا درد هنگام لمس لثه
• خونریزی آسان لثه
• صورتی شدن موهای مسواک پس از مسواک زدن
• مشاهده خون هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن
• بوی بد دهان که از بین نمی رود
• مشاهده چرک بین دندان و لثه
• لق شدن یا از دست رفتن دندان
• درد هنگام جویدن
• ایجاد فاصله های جدید بین دندان ها که ممکن است به شکل مثلث سیاه دیده شوند
• عقب رفتن لثه و بلندتر به نظر رسیدن دندان ها که به آن تحلیل لثه گفته می شود
• تغییر نحوه قرار گرفتن دندان ها روی یکدیگر هنگام گاز زدن

نشانه	معنی خطر
خون روی مسواک یا آب دهان	التهاب فعال لثه، طبیعی نیست
قرمزی روشن تا بنفش تیره	التهاب یا عفونت پیش‌ رونده
تورم و سطح براق	مایع التهابی در بافت لثه
حساسیت به لمس	لثه درگیر است، حتی بدون درد خود به‌ خود
بوی بد ماندگار	باکتری زیر خط لثه که مسواک به آن نمیرسد
عقب‌رفتن لثه و دندان بلند تر	از دست رفتن چسبندگی لثه، ریشه در معرض است
مثلث سیاه یا فاصله جدید	تغییر تکیه‌ گاه دندان
درد هنگام جویدن	درگیری عمیق‌تر بافت نگه‌ دارنده
دندان لق یا از دست رفته	آسیب استخوان نگه‌ دارنده
چرک بین دندان و لثه	عفونت فعال، نیاز به مراجعه فوری

هشدار برای افراد سیگاری: در افراد سیگاری ممکن است خونریزی لثه کمتر دیده شود، زیرا مصرف سیگار جریان خون لثه را کاهش می دهد. بنابراین، نداشتن خون روی مسواک در یک فرد سیگاری لزوما به معنی سلامت لثه نیست.

ترکیب علائم از یک علامت مهم تر است

محل بروز علائم و نحوه کنار هم قرار گرفتن آنها می‌تواند اطلاعات بیشتری درباره علت مشکل در اختیار دندانپزشک قرار دهد. برای نمونه، تحلیل لثه در سطح رو به گونه دندان‌ ها ممکن است بیشتر با عوامل مکانیکی مانند مسواک زدن شدید، استفاده از مسواک سفت یا موقعیت نامناسب دندان مرتبط باشد. پریودنتیت باکتریایی نیز می‌تواند الگوی متفاوتی ایجاد کند و اغلب با آسیب به بافت‌های بین‌ دندانی همراه است.

به همین دلیل، دندانپزشک فقط وجود تحلیل لثه را بررسی نمیکند. شکل، محل و الگوی آن نیز اهمیت دارد. قرمزی و خونریزی گسترده در خط لثه می‌تواند نشانه التهاب مرتبط با پلاک باشد، در حالی که یک ناحیه منفرد و متورم همراه با چرک ممکن است بیشتر به مشکلی موضعی مانند آبسه مربوط باشد و نیاز به ارزیابی سریع داشته باشد.

علائم ظاهری می‌ توانند سرنخ‌هایی درباره شدت بیماری ارائه دهند، اما به‌ تنهایی برای مرحله‌ بندی پریودنتیت کافی نیستند. تغییر رنگ، تورم و خونریزی ممکن است در مراحل اولیه دیده شوند. اما تحلیل لثه، نمایان شدن ریشه، جرم زیر خط لثه یا جابه‌جایی دندان‌ها می‌تواند احتمال درگیری بافت های عمقی تر را مطرح کند.

تشخیص میزان آسیب به معاینه تخصصی و در صورت نیاز، بررسی‌های تکمیلی نیاز دارد. شناخت این نشانه ها به شما کمک می‌کند بدانید چه زمانی مراجعه به دندانپزشک را به تعویق نیندازید.

ترکیب دیده‌شده	معنی محتمل	اولویت
خون + قرمزی سراسر دهان	التهاب منتشر لثه	این هفته
خون + بوی ماندگار	باکتری فعال زیر لثه	این هفته
خون + دندان بلندتر یا ریشه زرد	احتمال تحلیل و از دست رفتن چسبندگی	این هفته، عقب نیندازید
لقی + فاصله جدید + بو	آسیب استخوان نگه‌دارنده	ترجیحاً همین امروز
یک نقطه متورم همراه با چرک	آبسه موضعی، نه فقط التهاب پراکنده	همین امروز
چرک + ورم صورت یا تب	عفونت در حال گسترش	همین امروز یا اورژانس

هر زخم دهان نشانه بیماری لثه نیست

هر زخم یا تغییر داخل دهان به معنی بیماری لثه نیست. طبق بررسی های علمی بسیاری از زخم های کوچک دهانی، مانند آفت، طی ۱۰ تا ۱۴ روز بدون درمان خاصی برطرف می شوند. با این حال، اگر زخم دهان بیش از سه هفته باقی بماند، باید برای بررسی علت آن به دندانپزشک یا ارائه دهنده خدمات سلامت مراجعه شود.

در موارد زیر نیز بهتر است ارزیابی پزشکی یا دندانپزشکی انجام شود:

• زخم بیشتر از ۲ تا ۳ هفته باقی بماند
• درد شدید باشد و خوردن یا آشامیدن را دشوار کند
• زخم ها به صورت مکرر یا متعدد ایجاد شوند
• زخم همراه با تب یا احساس ناخوشی عمومی باشد

زخم دهانی که پس از سه هفته بهبود پیدا نمی کند، به ویژه اگر روی زبان یا زیر آن قرار داشته باشد، می تواند در مواردی نشانه یک مشکل جدی تر از جمله سرطان دهان باشد و نباید نادیده گرفته شود.

علائم اولیه عفونت دندان چیست؟

علائم اولیه عفونت دندان نیز همیشه شدید و واضح نیستند. ممکن است موارد زیر را تجربه کنید:

• افزایش دندان درد یا حساسیت دندان
• حساسیت هنگام جویدن یا وارد شدن فشار
• تورم موضعی لثه در نزدیکی یک دندان
• ایجاد برجستگی شبیه جوش روی لثه که ممکن است از آن مایع خارج شود

این علائم می توانند نشان دهند که عفونت از سطح دندان یا لثه به بافت های عمقی تر رسیده است. مشاهده چرک اطراف دندان یا لثه نیز می تواند نشانه عفونت فعال دهان، از جمله آبسه دندان، باشد و به ارزیابی و درمان سریع نیاز دارد.

امروز مراجعه کنم یا این هفته کافی است؟

خونریزی لثه که بیش از چند روز ادامه پیدا کند، تورم یا تحلیل لثه و بوی بد دهان که با رعایت بهداشت معمول برطرف نمی شود، همگی دلایلی برای مراجعه به دندانپزشک هستند. دندان لق، درد هنگام جویدن، مشاهده چرک نزدیک لثه یا ایجاد فاصله جدید بین دندان ها نیز بهتر است در کوتاه ترین زمان بررسی شود.

تورم قابل توجه، تب، درد شدید یا مشکل در بلع می تواند نشانه عفونت جدی تر باشد و گاهی به مراقبت فوری نیاز دارد. در صورت بروز چنین علائمی، مراجعه را به روز بعد موکول نکنید.

افراد مبتلا به دیابت، بیماری های مرتبط با سیستم ایمنی یا کسانی که در دوران بارداری با مشکلات لثه مواجه شده اند، بهتر است در صورت مشاهده علائم، ارزیابی دندانپزشکی را به تعویق نیندازند.

جدول زمان مراجعه

سطح	مثال مخصوص لثه	کار
چکاپ بعدی	یک‌بار خون خفیف بعد از شروع نخ دندان، بدون پیشرفت	در ویزیت دوره‌ای بگویید
این هفته	خونریزی تکراری، بو، تورم، تحلیل دیده‌شده، طعم بد ماندگار	نوبت نزدیک بگیرید
همین امروز	لقی واضح، چرک، ورم صورت یا گردن، تب، درد شدید، اختلال بلع	همان روز تماس بگیرید، در صورت مشکل تنفس یا بلع به اورژانس بروید

هشدار: ورم صورت، تب یا مشکل در بلع را نباید تا روز بعد به تعویق انداخت. این علائم ممکن است به عفونت جدی تری اشاره داشته باشند.

سوالات متداول

جمع بندی

هرگونه تغییر غیرعادی در لثه، از جمله خونریزی مکرر، تورم، تحلیل لثه، بوی بد ماندگار، چرک یا لقی دندان، ارزش بررسی دارد. پریودنتیت همیشه با درد همراه نیست و ظاهر نسبتا طبیعی لثه نیز به تنهایی نمی تواند سلامت بافت های زیرین را ثابت کند. تشخیص زودهنگام شانس جبران آسیب ناشی از پریودنتیت و درمان بیماری لثه با لیزر یا روش‌های دیگر را افزایش میدهد.