Last Updated on سپتامبر 29, 2026 by دکتر سیده مریم حاکم زاده

خونریزی لثه علت های مختلفی دارد و کمبود بعضی ویتامین ها نیز ممکن است در ایجاد یا تشدید آن نقش داشته باشد. در این میان، کمبود ویتامین C شناخته شده ترین ارتباط را با خونریزی لثه دارد، به ویژه زمانی که این کمبود شدید باشد. ویتامین K هم در انعقاد طبیعی خون نقش دارد و پایین بودن سطح آن میتواند احتمال خونریزی را افزایش دهد.

با این حال، خونریزی لثه هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن همیشه نشانه کمبود ویتامین نیست. تجمع پلاک، جرم دندان و التهاب لثه از علت های شایع تر این مشکل هستند. اگر خونریزی لثه مرتب تکرار میشود یا بدون علت مشخص ادامه دارد، بهتر است برای پیدا کردن علت و دریافت درمان مناسب به دندانپزشک مراجعه کنید.

کمبود کدام ویتامین ها با خونریزی لثه ارتباط دارد؟

ویتامین C و ویتامین K

ویتامین C برای حفظ سلامت لثه و عملکرد طبیعی سیستم ایمنی ضروری است. کمبود آن، به ویژه در افرادی که بیماری لثه دارند، میتواند خونریزی را بیشتر کند. اگر این کمبود شدید باشد، حتی با وجود رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان نیز ممکن است لثه خونریزی کند.

ویتامین K به انعقاد طبیعی خون کمک میکند. وقتی بدن به اندازه کافی از این ویتامین دریافت نکند، احتمال خونریزی افزایش پیدا میکند و لثه نیز ممکن است درگیر شود. نیاز روزانه توصیه شده به ویتامین K برای مردان بزرگسال ۱۲۰ میکروگرم و برای زنان ۹۰ میکروگرم است.

خونریزی لثه به تنهایی نشان نمیدهد که فرد به مکمل ویتامین K نیاز دارد. پیش از مصرف مکمل، باید علت خونریزی مشخص شود.

ویتامین D، ویتامین B12 و فولات

ویتامین D نیز در سلامت بافت لثه نقش دارد. این ویتامین به تنظیم التهاب و دفاع بدن در برابر باکتری ها کمک میکند. پایین بودن سطح ویتامین D ممکن است با افزایش احتمال بیماری پریودنتال همراه باشد.

درباره ویتامین های گروه B، از جمله B12 و فولات (شکل طبیعی ویتامین B9)، نتایج پژوهش ها کاملا یکسان نیست. برخی مطالعات نشان داده اند که سطح فولات در افراد مبتلا به بیماری پریودنتال پایین تر است. در مطالعه دیگری، افرادی که فولات کمتری از غذا دریافت میکردند، هنگام معاینه دندانپزشکی خونریزی لثه بیشتری داشتند.

این یافته ها فقط یک ارتباط احتمالی را نشان میدهند. نمیتوان هر مورد خونریزی لثه را به کمبود فولات یا ویتامین B12 نسبت داد.

چرا کمبود ویتامین C باعث خونریزی لثه میشود؟

کمبود شدید ویتامین C میتواند به بیماری اسکوروی منجر شود. بدن برای رشد و ترمیم پوست، غضروف، استخوان و دندان ها به این ویتامین نیاز دارد. ویتامین C خاصیت آنتی اکسیدانی هم دارد و از سلول ها در برابر آسیب ناشی از رادیکال های آزاد محافظت میکند.

این ویتامین در بخش انتهایی روده باریک، یعنی ایلئوم دیستال، جذب میشود. چون ویتامین C محلول در آب است، بدن ذخیره محدودی از آن دارد و مقدار اضافی معمولا دفع میشود.

مجموع ویتامین C موجود در بدن حدود ۱۵۰۰ میلی گرم برآورد میشود. وقتی این ذخیره به کمتر از ۳۵۰ میلی گرم برسد، ممکن است نشانه های کمبود ظاهر شوند. اگر فرد برای مدتی ویتامین C کافی دریافت نکند، علائم اسکوروی میتوانند طی ۴ تا ۱۲ هفته بروز کنند.

ارتباط این کمبود با خونریزی لثه بیشتر به نقش ویتامین C در ساخت کلاژن برمیگردد. کلاژن به بافت های همبند استحکام میدهد. نوع چهارم کلاژن نیز یکی از اجزای مهم غشای پایه در دیواره رگ های خونی و پوست است.

وقتی ساخت کلاژن کاهش پیدا کند، پوست و رگ های خونی شکننده تر میشوند. خونریزی لثه، لکه های ریز خونریزی زیر پوست و دیر خوب شدن زخم ها میتوانند از پیامدهای این وضعیت باشند.

سایر نشانه های کمبود ویتامین C

اسکوروی همیشه با علائم واضح شروع نمیشود. در هفته های نخست، ممکن است فرد فقط احساس خستگی، بی حالی یا کسالت داشته باشد. کاهش اشتها نیز در بعضی افراد دیده میشود.

با ادامه پیدا کردن کمبود، احتمال بروز علائم زیر بیشتر میشود:

• خونریزی لثه
• کبود شدن آسان پوست
• بثورات پوستی و شکننده شدن بافت
• دیر خوب شدن زخم ها
• درد استخوان ها و مفاصل

هنگام معاینه، پزشک ممکن است التهاب و خونریزی لثه، بیماری پریودنتال، لق شدن یا از دست رفتن دندان ها و لکه های خونریزی زیر پوست یا مخاط را مشاهده کند. هایپرکراتوز، ریزش مو و تغییر شکل موها به حالت چوب پنبه بازکن یا گردن قویی نیز گاهی دیده میشوند.

خونریزی لثه ناشی از کمبود ویتامین است یا بیماری لثه؟

گاهی گاز گرفتن یک خوراکی سفت، مانند چیپس، باعث خونریزی کوتاه مدت لثه میشود. اگر خونریزی سریع متوقف شود و دوباره تکرار نشود، معمولا جای نگرانی زیادی نیست.

خونریزی مکرر یا بدون علت مشخص شرایط متفاوتی دارد و بهتر است بررسی شود. اگر خونریزی بیش از دو هفته ادامه پیدا کرده یا با تورم لثه و بوی بد دهان همراه است، مراجعه به دندانپزشک یا پزشک توصیه میشود.

برخی نشانه ها میتوانند سرنخ هایی درباره علت خونریزی بدهند، هرچند برای تشخیص قطعی کافی نیستند.

نشانه هایی که احتمال کمبود ویتامین را مطرح میکنند:

• خونریزی لثه با وجود رعایت مناسب بهداشت دهان و دندان
• کبود شدن آسان پوست
• دیر خوب شدن زخم ها
• احساس خستگی
• محدود بودن تنوع غذایی در هفته ها یا ماه های اخیر

نشانه هایی که بیشتر در بیماری لثه دیده میشوند:

• وجود پلاک یا جرم در امتداد خط لثه
• بوی بد دهان
• قرمزی، حساسیت یا تورم لثه
• خونریزی هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن
• شروع علائم پس از کاهش مراقبت از دهان و دندان

چه کسانی بیشتر در معرض کمبود ویتامین هستند؟

کمبود ویتامین C

بیشتر افراد میتوانند ویتامین C مورد نیاز خود را از یک رژیم غذایی متنوع دریافت کنند. احتمال کمبود این ویتامین در گروه های زیر بیشتر است:

• افرادی که سیگار میکشند یا مرتب در معرض دود سیگار دیگران قرار دارند. نیاز روزانه این افراد به ویتامین C حدود ۳۵ میلی گرم بیشتر است.
• نوزادانی که با شیر گاو تبخیر شده یا جوشیده تغذیه میشوند.
• افرادی که رژیم غذایی بسیار محدود و کم تنوعی دارند.
• افراد مبتلا به سوء جذب شدید.
• بعضی بیماران مبتلا به سرطان.
• افراد مبتلا به بیماری کلیوی که به همودیالیز نیاز دارند.

کمبود ویتامین K

کمبود ویتامین K چندان شایع نیست، اما احتمال آن در بعضی افراد بیشتر است:

• نوزادانی که هنگام تولد ویتامین K تزریقی دریافت نکرده اند.
• افراد مبتلا به فیبروز کیستیک، بیماری سلیاک، کولیت اولسراتیو یا سندرم روده کوتاه.
• افرادی که جراحی چاقی انجام داده اند.

علت های شایع خونریزی لثه به جز کمبود ویتامین

ژنژیویت یکی از شایع ترین علت های خونریزی لثه است. در این وضعیت، لثه قرمز، متورم و حساس میشود و ممکن است هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن خونریزی کند. بیشتر مواقع، این مشکل با پلاکی شروع میشود که به طور کامل از روی دندان ها پاک نشده است.

برخی شرایط احتمال التهاب و بیماری لثه را بیشتر میکنند:

• سیگار کشیدن یا جویدن تنباکو
• خشکی دهان
• افزایش سن
• ترمیم های دندانی نامناسب، مانند پرکردگی، بریج، ایمپلنت یا ونیر
• بیماری ها یا درمان هایی که بر سیستم ایمنی اثر میگذارند، مانند لوسمی، HIV/AIDS یا درمان سرطان
• تغییرات هورمونی در دوران بارداری یا چرخه قاعدگی
• مصرف قرص های ضد بارداری
• مصرف بعضی داروهای ضد تشنج، فشار خون یا رقیق کننده خون

علت خونریزی گاهی ساده تر است. محکم مسواک زدن، شروع کردن نخ دندان پس از مدتی وقفه یا خوب قرار نگرفتن دندان مصنوعی میتواند لثه را تحریک کند.

دیابت نیز احتمال ابتلا به بیماری لثه را بالا میبرد. در مواردی که خونریزی شدید، طولانی یا غیرمعمول است، پزشک ممکن است مشکلات انعقاد خون مانند هموفیلی را هم بررسی کند.

کمبود ویتامین چگونه تشخیص داده میشود؟

برای بررسی احتمال اسکوروی، پزشک درباره رژیم غذایی، سابقه پزشکی و علائم فرد سؤال میکند. معاینه بدنی نیز بخش مهمی از بررسی است. در صورت نیاز، آزمایش خون درخواست میشود.

سطح ویتامین C پلاسما کمتر از ۰٫۲ میلی گرم در دسی لیتر میتواند نشانه کمبود شدید باشد. گاهی سنجش ویتامین C در گلبول های سفید اطلاعات دقیق تری درباره وضعیت این ویتامین در بدن میدهد. بهبود علائم پس از شروع درمان با ویتامین C نیز میتواند به تایید تشخیص کمک کند.

دندانپزشک دندان ها و لثه ها را معاینه میکند و درباره روش مراقبت از دهان، تغذیه و داروهای مصرفی شما میپرسد. بر اساس نتیجه معاینه، ممکن است آزمایش خون مانند CBC یا تصویربرداری از دندان ها و استخوان فک لازم باشد. نوع بررسی برای هر فرد با توجه به علائم او انتخاب میشود.

کمبود ویتامین را چگونه جبران کنیم؟ چه بخوریم؟

ویتامین C

میوه ها و سبزیجات از بهترین منابع ویتامین C هستند. پرتقال، گریپ فروت، فلفل دلمه ای، کیوی، کلم بروکلی، توت فرنگی، طالبی و گوجه فرنگی مقدار مناسبی از این ویتامین دارند.

پخت طولانی میتواند بخشی از ویتامین C موجود در مواد غذایی را از بین ببرد. استفاده از روش های پخت کوتاه تر یا مصرف برخی میوه ها و سبزیجات به صورت خام، به حفظ این ویتامین کمک میکند.

مقدار توصیه شده روزانه ویتامین C به این صورت است:

• مردان بزرگسال: ۹۰ میلی گرم
• زنان بزرگسال: ۷۵ میلی گرم
• زنان باردار: ۸۵ میلی گرم
• زنان شیرده: ۱۲۰ میلی گرم

مصرف بیش از ۲۰۰۰ میلی گرم ویتامین C در روز توصیه نمیشود. دوزهای بالا ممکن است باعث تهوع، دل درد یا اسهال شوند.

ویتامین K

ویتامین K در سبزیجات برگ سبز مانند اسفناج و کلم پیچ یافت میشود. کلم بروکلی، زغال اخته، انجیر، گوشت، پنیر، تخم مرغ و سویا نیز از منابع این ویتامین هستند.

نیاز روزانه توصیه شده به ویتامین K برای مردان ۱۲۰ میکروگرم و برای زنان ۹۰ میکروگرم است.

اگر وارفارین مصرف میکنید، مقدار ویتامین K موجود در رژیم غذایی خود را بدون هماهنگی با پزشک ناگهان تغییر ندهید. ثابت ماندن تقریبی میزان دریافت این ویتامین به تنظیم اثر دارو کمک میکند. تغییر ناگهانی رژیم غذایی یا مصرف خودسرانه مکمل ممکن است خطر خونریزی یا تشکیل لخته را افزایش دهد.

مصرف طولانی مدت برخی آنتی بیوتیک ها نیز میتواند بر تولید ویتامین K در روده اثر بگذارد.

چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد؟

اگر خونریزی لثه طی ۷ تا ۱۰ روز بهتر نشد، برای معاینه دندانپزشکی وقت بگیرید. دندانپزشک بررسی میکند که آیا پلاک، جرم یا التهاب لثه عامل خونریزی است. بسته به وضعیت دندان ها، ممکن است جرم گیری یا درمان دیگری لازم باشد.

اگر علائم احتمال کمبود ویتامین یا یک مشکل پزشکی را مطرح کنند، دندانپزشک شما را برای بررسی بیشتر به پزشک ارجاع میدهد.

در صورت همراه بودن خونریزی و تورم لثه با نشانه های زیر، زودتر به پزشک مراجعه کنید:

• کبود شدن آسان و غیرعادی پوست
• تورم مفاصل یا پاها
• تب یا لرز
• زرد شدن پوست یا سفیدی چشم ها
• خونریزی از بخش های دیگر بدن
• ضعف و خستگی شدید

در کلینیک دندانپزشکی ما، درمان با معاینه دقیق لثه و بافت های اطراف دندان شروع میشود. بسته به وضعیت دهان، ممکن است جرم گیری برای برداشتن پلاک و جرم دندان، تمیز کردن عمقی لثه یا در موارد مناسب درمان با لیزر پیشنهاد شود. انتخاب روش درمان پس از معاینه و مشخص شدن علت خونریزی انجام میشود.

پرسش های متداول

نتیجه گیری

خونریزی لثه بیشتر مواقع با تجمع پلاک و التهاب لثه ارتباط دارد. با این حال، کمبود شدید ویتامین C، مصرف بعضی داروها و برخی مشکلات پزشکی هم میتوانند باعث آن شوند.

اگر کمبود ویتامین C عامل خونریزی باشد، اصلاح رژیم غذایی و در صورت نیاز مصرف مکمل با نظر پزشک میتواند علائم را بهتر کند. بسیاری از افراد مبتلا به اسکوروی پس از شروع درمان، طی چند روز احساس بهتری پیدا میکنند.

یک رژیم غذایی متنوع به تامین ویتامین های مورد نیاز بدن کمک میکند. اگر خونریزی لثه تکرار میشود یا پس از چند روز مراقبت بهتر نشده است، به جای مصرف خودسرانه مکمل، برای پیدا کردن علت به دندانپزشک یا پزشک مراجعه کنید.

در کلینیک دندانپزشکی دکتر حاکم زاه درمان خونریزی لثه با لیزر انجام میشود.