Last Updated on سپتامبر 29, 2026 by دکتر سیده مریم حاکم زاده

خونریزی لثه در دوران بارداری شایع است. اگر هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن متوجه خونریزی شده اید، طبیعی است که درباره سلامت خود و جنین نگران شوید. حدود ۶۰ تا ۷۵ درصد زنان باردار درجاتی از ژنژیویت بارداری را تجربه میکنند. این وضعیت معمولا با قرمزی، تورم، حساسیت و خونریزی لثه همراه است.

تغییرات هورمونی باعث میشوند لثه نسبت به پلاک دندانی واکنش شدیدتری نشان دهد. خود بارداری به تنهایی بیماری لثه ایجاد نمیکند، اما میتواند التهاب ناشی از پلاک را بیشتر کند.

بیشتر موارد با اصلاح بهداشت دهان و درمان دندانپزشکی مناسب کنترل میشوند. جرم گیری و پاک سازی حرفه ای درمان های اصلی هستند. لیزر نیز ممکن است در بعضی شرایط به عنوان یک روش کمکی استفاده شود، اما برای همه بیماران ضروری نیست و جای جرم گیری یا درمان علت اصلی را نمیگیرد.

چرا در بارداری لثه بیشتر خونریزی میکند؟

تغییرات هورمونی

در دوران بارداری، مقدار هورمون های استروژن و پروژسترون افزایش پیدا میکند. این تغییرات میتوانند جریان خون لثه و واکنش التهابی بدن به باکتری های پلاک را بیشتر کنند.

لثه ممکن است قرمز، متورم و حساس شود و هنگام تماس با مسواک یا نخ دندان خونریزی کند. این وضعیت بیشتر با عنوان ژنژیویت بارداری شناخته میشود.

شدت علائم برای همه یکسان نیست. میزان پلاک، وضعیت لثه پیش از بارداری، سیگار، دیابت و کیفیت مراقبت روزانه میتوانند بر شدت التهاب اثر بگذارند.

نقش پلاک دندانی

پلاک دندانی لایه ای چسبنده از باکتری هاست که مرتب روی دندان ها تشکیل میشود. اگر این لایه با مسواک و تمیز کردن میان دندان ها برداشته نشود، لثه را ملتهب میکند.

در دوران بارداری، ممکن است همان مقدار پلاکی که پیش تر علائم زیادی ایجاد نمیکرد، باعث تورم یا خونریزی لثه شود.

اگر پلاک برای مدت طولانی باقی بماند، سفت میشود و به جرم دندان تبدیل میشود. جرم با مسواک معمولی پاک نمیشود و برای برداشتن آن به جرم گیری حرفه ای نیاز است.

تهوع و استفراغ

تهوع بارداری میتواند مسواک زدن را دشوار کند. استفراغ نیز دندان ها را در معرض اسید معده قرار میدهد و ممکن است دهان و لثه را تحریک کند.

بلافاصله پس از استفراغ مسواک نزنید. ابتدا دهان را با آب یا محلول مناسب توصیه شده از سوی دندانپزشک بشویید و حدود ۳۰ دقیقه صبر کنید.

آیا خونریزی لثه در بارداری برای جنین خطرناک است؟

خونریزی خفیف لثه به خودی خود معمولا برای جنین خطرناک نیست. این علامت بیشتر نشان میدهد که لثه ملتهب شده و به مراقبت بیشتری نیاز دارد.

اگر خونریزی شدید یا مداوم است یا با درد، تورم، چرک و بوی بد همراه شده، معاینه دندانپزشکی لازم است. توده ای که روی لثه ظاهر شده یا به راحتی خونریزی میکند نیز باید بررسی شود.

در بعضی پژوهش ها میان بیماری شدید لثه و پیامدهایی مانند زایمان زودرس یا وزن کم نوزاد ارتباط گزارش شده است. این ارتباط به تنهایی ثابت نمیکند که بیماری لثه مستقیما باعث این پیامدها میشود، اما درمان نکردن عفونت و التهاب فعال انتخاب مناسبی نیست.

مراقبت به موقع کمک میکند درد و خونریزی کنترل شوند و غذا خوردن و رعایت بهداشت دهان راحت تر باشد. لازم نیست همه درمان ها تا پس از زایمان به تعویق بیفتند.

برای کنترل خونریزی لثه در خانه چه کار کنیم؟

مسواک نرم استفاده کنید

دندان ها را روزی دو بار و هر بار حدود دو دقیقه با مسواک نرم تمیز کنید. فشار زیاد لثه را بیشتر تحریک میکند و دندان ها را نیز بهتر تمیز نمیکند.

مسواک را با زاویه ملایم در امتداد خط لثه قرار دهید و از حرکت های کوتاه و کنترل شده استفاده کنید.

خونریزی خفیف معمولا دلیل مناسبی برای کنار گذاشتن مسواک نیست. تمیز نکردن پلاک میتواند التهاب را بیشتر کند.

میان دندان ها را تمیز کنید

روزی یک بار از نخ دندان یا ابزار مناسب تمیز کردن میان دندان ها استفاده کنید. این نواحی با مسواک معمولی به خوبی پاک نمیشوند.

اگر تازه نخ دندان را شروع کرده اید، ممکن است در روزهای نخست کمی خونریزی ایجاد شود. خونریزی باید با استفاده صحیح و منظم کمتر شود. اگر ادامه پیدا کرد یا شدید شد، دندانپزشک باید لثه را معاینه کند.

دهان شویه مناسب انتخاب کنید

دهان شویه میتواند در بعضی افراد به کنترل پلاک و التهاب کمک کند، اما جای مسواک و نخ دندان را نمیگیرد.

در دوران بارداری بهتر است نوع دهان شویه با نظر دندانپزشک انتخاب شود. فرآورده های بدون الکل ممکن است برای افراد دارای خشکی یا حساسیت دهان راحت تر باشند. کلرهگزیدین نیز فقط در صورت نیاز و برای مدت مشخص استفاده میشود.

شست و شوی کوتاه مدت با آب نمک ولرم ممکن است بافت تحریک شده را آرام کند، اما جای درمان دندانپزشکی را نمیگیرد.

برای استفاده درست از این محصولات، مطلب چگونه از دهان شویه بیشترین بهره را ببریم؟ را بخوانید.

رژیم غذایی متعادل داشته باشید

برای حفظ سلامت دهان:

• مصرف مکرر شیرینی و نوشیدنی های قندی را کمتر کنید.
• پس از میان وعده های شیرین دهان را با آب بشویید.
• از منابع غذایی کلسیم، پروتئین و ویتامین C استفاده کنید.
• آب کافی متناسب با نیاز بدن بنوشید.
• اگر استفراغ بارداری دارید، درباره مراقبت از مینای دندان با دندانپزشک مشورت کنید.

مکمل غذایی را فقط بر اساس توصیه پزشک مصرف کنید. خونریزی لثه به تنهایی دلیل کافی برای شروع مکمل نیست.

چه زمانی مراقبت خانگی کافی نیست؟

اگر خونریزی با وجود مراقبت صحیح ادامه دارد یا بدتر میشود، بهتر است لثه معاینه شود.

نشانه های نیازمند مراجعه عبارتند از:

• خونریزی مکرر یا شدید
• خونریزی خودبه خودی
• تورم قابل توجه لثه
• درد شدید یا رو به افزایش
• بوی بد مداوم دهان
• خروج چرک
• لق شدن دندان
• ایجاد توده روی لثه
• تب یا تورم صورت
• دشواری در غذا خوردن

خونریزی شدید یا کنترل نشده، تورم سریع صورت، تب و مشکل در بلع یا تنفس به ارزیابی فوری نیاز دارند.

درمان های دندانپزشکی لثه در بارداری

درمان بر اساس علت و شدت التهاب انتخاب میشود. بارداری مانع انجام درمان ضروری نیست و زمان مناسب با توجه به وضعیت مادر، سن بارداری و فوریت مشکل تعیین میشود.

جرم گیری

جرم گیری یکی از درمان های اصلی برای کنترل التهاب و خونریزی ناشی از پلاک و جرم است. دندانپزشک با ابزارهای مخصوص، جرم هایی را که با مسواک پاک نمیشوند از سطح دندان و اطراف لثه برمیدارد.

ممکن است هنگام جرم گیری کمی حساسیت یا خونریزی ایجاد شود، به ویژه اگر لثه از قبل التهاب زیادی داشته باشد. در صورت نیاز میتوان از بی حسی موضعی مناسب استفاده کرد.

جرم گیری معمولا در دوران بارداری قابل انجام است. نوع و زمان درمان باید با توجه به شرایط بیمار تعیین شود.

پاک سازی عمقی یا روت پلنینگ

اگر التهاب به بخش های عمیق تر لثه رسیده باشد و پاکت پریودنتال وجود داشته باشد، ممکن است پاک سازی زیر لثه و صاف کردن سطح ریشه لازم شود.

این درمان برای همه افراد دارای ژنژیویت ضروری نیست. دندانپزشک پس از اندازه گیری پاکت ها و بررسی وضعیت استخوان درباره آن تصمیم میگیرد.

دهان شویه نسخه ای

در بعضی موارد، دندانپزشک ممکن است برای مدت محدود دهان شویه ضدباکتری مانند کلرهگزیدین تجویز کند. مقدار، دفعات و مدت مصرف باید مشخص باشند.

کلرهگزیدین ممکن است باعث تغییر رنگ دندان، تغییر حس چشایی و افزایش جرم شود. از مصرف طولانی و خودسرانه آن پرهیز کنید.

جراحی لثه

جراحی لثه معمولا برای ژنژیویت ساده لازم نیست. اگر عفونت شدید، توده خونریزی دهنده یا مشکل دیگری وجود داشته باشد، درمان جراحی ممکن است مطرح شود.

اقدامات انتخابی و زیبایی اغلب تا پس از زایمان به تعویق میافتند. درمان ضروری را میتوان در هر سه ماهه با رعایت نکات ایمنی انجام داد. سه ماهه دوم معمولا برای انجام اقدامات غیراضطراری راحت تر است.

درمان با لیزر

لیزر ممکن است در بعضی درمان های بافت نرم یا به عنوان روش کمکی برای کنترل التهاب استفاده شود. این روش برای همه خونریزی های لثه لازم نیست و نباید جای جرم گیری و حذف پلاک را بگیرد.

انتخاب لیزر باید بر اساس تشخیص، نوع دستگاه، وسعت درمان و تجربه درمانگر انجام شود. هماهنگی با پزشک زنان در بارداری های پرخطر یا درمان های گسترده ممکن است لازم باشد.

لیزر لثه چیست؟

در درمان لیزری، دندانپزشک از نور با طول موج مشخص برای برش، تغییر شکل یا درمان انتخابی بافت استفاده میکند. نوع اثر به دستگاه و تنظیمات آن بستگی دارد.

لیزر در بعضی اقدامات بافت نرم میتواند به کنترل خونریزی هنگام درمان کمک کند و گاهی نیاز به بخیه را کمتر سازد. همه روش های لیزری بدون برش نیستند. لیزر خود میتواند برای ایجاد برش دقیق بافت استفاده شود.

برای آشنایی با کاربردها و محدودیت های این فناوری، مطلب دندانپزشکی لیزری، کاربردها، مزایا و معایب را مطالعه کنید.

مزایا و محدودیت های لیزر لثه

مزایای احتمالی لیزر در موارد مناسب عبارتند از:

• کنترل بهتر خونریزی هنگام درمان
• برش دقیق بافت نرم
• کاهش نیاز به بخیه در بعضی اقدامات
• ناراحتی کمتر در برخی بیماران
• کاهش بار باکتریایی در محل درمان

این مزایا برای همه بیماران و همه دستگاه ها یکسان نیستند. میزان درد و زمان بهبود به نوع عمل، وسعت بافت درگیر و شرایط فرد بستگی دارند.

توده یا گوشت اضافه روی لثه در بارداری

گرانولوم پیوژنیک بارداری که گاهی تومور بارداری نامیده میشود، یک توده خوش خیم و التهابی است. این ضایعه معمولا قرمز یا بنفش است و به راحتی خونریزی میکند.

نام تومور در اینجا به معنای سرطان نیست. تغییرات هورمونی و تحریک ناشی از پلاک در شکل گیری آن نقش دارند.

بسیاری از این توده ها پس از زایمان کوچک میشوند یا از بین میروند. درمان زمانی بیشتر مطرح میشود که ضایعه:

• مرتب و زیاد خونریزی کند
• غذا خوردن را دشوار کند
• دردناک یا زخم شده باشد
• به سرعت بزرگ شود
• تشخیص آن قطعی نباشد

در صورت نیاز، توده با جراحی معمول یا در موارد مناسب با لیزر برداشته میشود. لیزر ممکن است خونریزی هنگام کار را کمتر کند، اما همیشه بدون بخیه نیست. احتمال عود نیز وجود دارد، به ویژه اگر پلاک و عامل تحریک کننده کنترل نشوند.

هر توده تازه روی لثه باید پیش از درمان معاینه شود.

مراقبت دندانپزشکی در هر سه ماهه بارداری

سه ماهه اول

معاینه، آموزش بهداشت و درمان مشکلات ضروری قابل انجام هستند. اقدامات انتخابی و غیرضروری ممکن است به زمان دیگری موکول شوند، اما عفونت، درد شدید و مشکلات فوری نباید درمان نشده باقی بمانند.

سه ماهه دوم

سه ماهه دوم معمولا راحت ترین زمان برای انجام جرم گیری و درمان های غیراضطراری است. تهوع اغلب کمتر شده و نشستن روی صندلی دندانپزشکی نیز برای بسیاری از افراد آسان تر است.

سه ماهه سوم

درمان ضروری همچنان قابل انجام است، اما جلسه ها بهتر است کوتاه تر باشند. خوابیدن طولانی به پشت ممکن است باعث سرگیجه یا افت فشار شود، پس دندانپزشک وضعیت صندلی را متناسب تنظیم میکند.

در هر سه ماهه، فوریت درمان و وضعیت مادر از یک برنامه ثابت مهم تر هستند.

برنامه روزانه مراقبت از لثه در بارداری

• صبح و شب دندان ها را با مسواک نرم و هر بار حدود دو دقیقه تمیز کنید.
• روزی یک بار از نخ دندان یا ابزار مناسب میان دندانی استفاده کنید.
• زبان را با فشار ملایم تمیز کنید.
• دهان شویه را فقط در صورت نیاز و با نظر دندانپزشک مصرف کنید.
• آب کافی متناسب با نیاز بدن بنوشید.
• دفعات مصرف شیرینی و نوشیدنی های قندی را کمتر کنید.
• پس از استفراغ دهان را با آب بشویید و بلافاصله مسواک نزنید.
• در صورت خونریزی مداوم برای معاینه مراجعه کنید.
• فاصله معاینه و جرم گیری را بر اساس وضعیت لثه و نظر دندانپزشک تعیین کنید.

همه زنان باردار به جرم گیری هر سه ماه یک بار نیاز ندارند. فاصله مراجعه بر اساس میزان التهاب، سابقه بیماری لثه و عوامل خطر تعیین میشود.

---

پرسش های متداول

جمع بندی

خونریزی لثه در بارداری شایع است و بیشتر از واکنش شدیدتر لثه به پلاک دندانی ناشی میشود. این مشکل معمولا با مسواک نرم، تمیز کردن میان دندان ها و جرم گیری در صورت نیاز کنترل میشود.

لیزر لثه ممکن است برای بعضی اقدامات بافت نرم یا به عنوان درمان کمکی استفاده شود. این روش برای همه بیماران ضروری نیست و جای پاک سازی حرفه ای یا درمان علت اصلی را نمیگیرد.

اگر خونریزی ادامه دارد یا با درد، تورم، چرک، بوی بد مداوم یا توده روی لثه همراه شده است، مراجعه را تا پس از زایمان عقب نیندازید. دندانپزشک میتواند با توجه به هفته بارداری و شرایط شما، درمان مناسب و کم مداخله را انتخاب کند.

برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره درمان های لثه و بررسی امکان استفاده از لیزر میتوانید با کلینیک دندانپزشکی دکتر حاکم زاده تماس بگیرید.