جرم گیری دندان با لیزر: مزایا، معایب و کاندید مناسب
ژانویه 1, 2026
درمان تحلیل لثه با لیزر + مزایا و معایب
فوریه 1, 2026
Last Updated on ژوئن 22, 2026 by دکتر سیده مریم حاکم زاده
دکتر سیده مریم حاکمزاده | دندانپزشک و لیزرتراپیست
خونریزی لثه یکی از مشکلات شایع دهان و دندان است و عملا، بیشتر بیمارانی که با آن مراجعه میکنند مدت ها نسبت به علائم آن بی توجه بوده اند. علت اصلی معمولاً تجمع پلاک در خط لثه است که اگر رسیدگی نشود به التهاب لثه (ژنژیویت) و در مراحل پیشرفتهتر به پریودنتیت تبدیل میشود. گاهی اوقات هم عواملی مانند کمبود ویتامین، مصرف برخی داروها یا بیماریهایی نظیر لوسمی در بروز آن نقش دارند.
وقتی خونریزی لثه همراه با نشانههایی مانند بوی بد دهان، تورم، قرمزی، درد یا حساسیت دندان باشد، احتمال بیماری جدیتر لثه بیشتر است. بیماری لثه در مراحل اولیه بهخوبی قابلکنترل است، اما اگر درمان نشود میتواند به استخوان فک سرایت کند و وضعیت پیچیدهتری ایجاد کند. به همین دلیل، مراجعهی بهموقع به دندانپزشک برای تشخیص علت، مهمترین اقدام است.
این مطلب جنبهی آموزشی دارد و جای معاینهی حضوری را نمیگیرد.
خونریزی لثه چیست و چه وقت طبیعی نیست؟ (چارچوب تصمیمگیری)
خونریزی لثه یعنی خارج شدن خون از بافت اطراف دندان که معمولاً هنگام مسواک یا نخ دندان دیده میشود. این حالت یکی از نشانههای اولیهی التهاب لثه است، چون لثهی سالم سفت و صورتی است و بهراحتی خونریزی نمیکند.
پیش از بررسی علتها و روشهای درمان، بهتر است ابتدا نوع خونریزی لثه را مشخص کنید؛ موارد خفیف و قابلکنترل در خانه، یا مواردی که نیاز به بررسی جدی دارند. این تفکیک به شما کمک میکند تصمیم درستتری بگیرید.
| نوع خونریزی | چه زمانی رخ میدهد | چهقدر باید پیگیر بود |
|---|---|---|
| خونریزی گذرا بعد از مدتی نخدندان نکشیدن | یکبار و کوتاه | کم؛ معمولاً با بهداشت درست برطرف میشود |
| خونریزی هنگام مسواک، مکرر اما خفیف | تقریباً هر روز | متوسط؛ نشانهی التهاب، نیاز به پیگیری و جرمگیری |
| خونریزی همراه تورم، قرمزی و بوی بد مداوم | ادامهدار | متوسط تا زیاد؛ مراجعه لازم است |
| خونریزی خودبهخودی یا بند نیامدنی، همراه لقی دندان | بدون تحریک | زیاد؛ مراجعهی فوری |
التهاب اولیهی لثه برگشتپذیر است و با مراقبت بهبود مییابد، اما اگر رها شود میتواند به مرحلهای پیشرفته و برگشتناپذیر برسد. هر کدام از نشانههای زیر را دیدید، وقت مراجعه است:
- خونریزی خودبهخودی در حال استراحت
- خونریزیای که با فشار ملایم بند نمیآید
- لقشدن یا جابهجا شدن دندانها
- تحلیل لثه و نمایانشدن ریشه
- بوی بد دهان که با بهداشت برطرف نمیشود
- تورم، درد شدید یا چرک
علل شایع خونریزی لثه
در بیشتر موارد، دلیل اصلی خونریزی لثه، تجمع پلاک باکتریایی در خط لثه و تبدیل شدن آن به التهاب لثه (ژنژیویت) است.
پلاک، جرم و ژنژیویت
اگر پلاک بهموقع حذف نشود، به جرم تبدیل میشود و میتواند به تحلیل استخوان بینجامد. این مرحله پریودنتیت نام دارد که آسیب آن دیگر برگشتپذیر نیست. لثه بهتدریج پسروی میکند، فاصلهی بین دندان و لثه بیشتر میشود و دندانها لق میشوند. بیماری پیشرفتهی لثه در بزرگسالان شایع است و طبق آمارهای بهداشتی از مهمترین علل از دست رفتن دندان به شمار میرود؛ به همین دلیل خونریزی مکرر لثه را نباید نادیده گرفت.
مسواکزدن خشن و تکنیک اشتباه
برخلاف تصور رایج، مسواکزدن با فشار زیاد یا استفاده از مسواک سخت لزوماً باعث تمیزتر شدن دندانها نمیشود و حتی میتواند به لثه آسیب بزند. حرکات خشن و افقی هم باعث خراش و خونریزی موقت لثه میشوند.
هرچند هنوز شواهد قطعی دربارهی نقش این عادتها در تحلیل دائمی لثه وجود ندارد، اما آسیبدیدن لثهی سالم در اثر فشار زیاد موضوعی شناختهشده است و اصلاح روش مسواکزدن بخش مهمی از پیشگیری و درمان به شمار میرود.
نخ دندان نکشیدن یا نخ دندان کشیدن نادرست
- نخ نکشیدن: وقتی نخ دندان نمیکشید، پلاک در فاصلهی بین دندانها جمع میشود. التهاب ناشی از این پلاک باعث میشود بهمحض شروع استفاده از نخ، لثه خونریزی کند.
- تکنیک نادرست: اگر نخ دندان را با ضربهی ناگهانی وارد لثه کنید (بهجای حرکت آرام و C شکل)، خودتان باعث زخم و خونریزی میشوید که با کشیدن صحیح نخ دندان برطرف میشود.
ترمیمها و روکشهای نامناسب
گاهی منشأ خونریزی لثه ترمیمهای قبلی است. روکشها یا پرکردگیهای نامناسب که به لثه فشار میآورند، لبهی تیز دارند یا باعث گیر کردن غذا میشوند، میتوانند با تجمع پلاک و تحریک لثه، خونریزی ایجاد کنند.
در این موارد، اصلاح ترمیمها و برطرف کردن لبههای اضافی نقش مهمی در کاهش التهاب و کنترل خونریزی لثه دارد.
خونریزی لثه و بیماریهای سیستمیک و داروها
خونریزی لثه همیشه از مشکلات داخل دهان نیست و میتواند نتیجهی بیماریهای سیستمیک یا عوارض داروها باشد، بهویژه اگر الگوی خونریزی غیرمعمول یا شدید باشد.
دیابت کنترلنشده
افراد دیابتی بیشتر در معرض التهاب لثه و پریودنتیت هستند و زخمهای لثهای نیز در آنها دیرتر بهبود مییابد. بیماری لثهی کنترلنشده میتواند تنظیم قند خون را سختتر کند؛ بنابراین مراقبت منظم از لثه در این افراد اهمیت بیشتری دارد.
کمبود ویتامینها و سوءتغذیه
- ویتامین C: این ویتامین برای ساخت کلاژن لثه ضروری است. کمبود شدید آن باعث بیماری اسکوربوت میشود که با خونریزی لثه، تورم و شلشدن دندان همراه است. این وضعیت امروزه نادر است و بیشتر در سالمندان و افراد دارای سوءتغذیه دیده میشود.
- ویتامین D: مطالعات نشان دادهاند افرادی که سطح ویتامین D بالاتری دارند، خونریزی لثهی کمتری تجربه میکنند. این یک همخوانی است نه علت قطعی؛ یعنی کمبود ویتامین D بهتنهایی علت خونریزی نیست، اما میتواند زمینه را بدتر کند.
- ویتامین K: این ویتامین برای انعقاد خون لازم است، اما کمبودش در فرد سالم بسیار نادر است چون رژیم معمول آن را تأمین میکند. جز در شرایط خاص مانند اختلالات گوارشی، معمولاً علت اصلی خونریزی لثه نیست.
بیماریهای خونی و اختلالات انعقادی
بیماریهایی مانند کمخونی شدید، اختلالات پلاکتی، لوسمی و اختلالات انعقادی ارثی (مانند هموفیلی) با تمایل بیشتر به خونریزی لثه همراهاند. در موارد نادر، خونریزی مکرر لثه و مخاط دهان میتواند یکی از نشانههای هشداردهندهی اولیهی لوسمی باشد، بهخصوص اگر با کبودی بدن، تب و ضعف همراه شود. این اتفاق نادر است، اما لثهی متورمی که با هیچ مراقبتی بهتر نمیشود، دلیل خوبی برای یک معاینهی دقیقتر است.
بیماریهای کبدی و کلیوی
- نارسایی کبدی: کبد مسئول تولید فاکتورهای انعقادی است؛ بنابراین اختلال در عملکرد آن میتواند خطر خونریزی لثه را افزایش دهد.
- بیماری کلیوی مزمن: این بیماری با تغییر در انعقاد و وضعیت سیستم ایمنی، احتمال بروز بیماری لثه و خونریزی را بالا میبرد.
داروهای رقیقکنندهی خون و سایر داروها
- داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت: مصرف داروهایی مانند وارفارین، آسپرین و کلوپیدوگرل میتواند خونریزی لثه را در حضور التهاب تشدید کند، زیرا این داروها روند انعقاد را کند میکنند.
- مدیریت خونریزی: خونریزیهای خفیف معمولاً با اقدامات موضعی کنترل میشوند، اما خونریزی شدید نیاز به ارزیابی و مشورت دارویی دارد. هیچگاه داروی تجویزی را خودسرانه قطع نکنید.
- داروهای دیگر: برخی داروهای ضدصرع، مسدودکنندههای کانال کلسیم و داروهای سرکوبکنندهی ایمنی میتوانند باعث رشد بیشازحد بافت لثه شوند. این بافت اضافی محلی مستعد برای تجمع پلاک و خونریزی ایجاد میکند.
خونریزی لثه در موقعیتهای روزمره
هنگام مسواکزدن
خونریزی هنگام مسواکزدن رایجترین شکایت بیماران است. در بیشتر موارد، این علامتِ اولیهی ژنژیویت ناشی از پلاک است، نه اینکه مسواک باعث بیماری شده باشد. وقتی پلاک مزمن روی لبهی لثه نشسته باشد، حتی مسواکزدن ملایم هم بافت ملتهب را تحریک میکند. ادامه دادنِ مسواکزدن صحیح همراه با جرمگیری حرفهای معمولاً طی چند روز تا چند هفته خونریزی را کاهش میدهد. اما اگر خونریزی شدید، یکطرفه یا همراه با درد شدید، تورم و تب باشد، میتواند نشانهی آبسه یا عفونت حاد باشد.
خونریزی لثه در اول صبح (بدون مسواک)
بیدارشدن با طعم خون در دهان یا دیدن لکهی خون روی بالش، حتی پیش از مسواکزدن، یکی از شکایتهای رایج است. این نوع خونریزیِ خودبهخود معمولاً جدیتر از خونریزی سادهی حین مسواک است و بیشتر به التهاب فعال لثه (ژنژیویت یا پریودنتیت) اشاره دارد.
چرا خونریزی لثه در صبح بیشتر دیده میشود؟
- تجمع پلاک شبانه: در طول شب باکتریهای دهان فعال میمانند اما بزاق کمتری تولید میشود؛ این شرایط باعث میشود باکتریها راحتتر لثههای ملتهب را تحریک کنند.
- خشکی دهان شبانه: بزاق نقش محافظتی دارد و باکتریها را شسته و خنثی میکند. وقتی شبها ترشح بزاق کم میشود (بهدلیل تنفس دهانی، آپنهی خواب، برخی داروها، دیابت یا سیگار)، محیط دهان برای فعالیت باکتریها مناسبتر میشود.
- تنفس دهانی در خواب: افرادی که بهدلیل گرفتگی بینی، آپنهی خواب یا عادت از دهان نفس میکشند، بیشتر دچار خشکی دهان و در نتیجه التهاب و خونریزی صبحگاهی میشوند.
- دندانقروچهی شبانه: فشار مزمن ناشی از ساییدن دندانها میتواند به لثههای از پیش ملتهب آسیب مکانیکی اضافی وارد کند و خونریزی را بیشتر کند.
هنگام نخ دندان و خوردن غذا
- نخ دندان: اگر تازه نخ دندان کشیدن را شروع کردهاید، خونریزی روزهای اول معمولاً نشانهی التهاب پنهان بین دندانهاست. با ادامهی منظم و تکنیک صحیح، این خونریزی طی چند روز تا چند هفته قطع میشود.
- خوردن غذا: خونریزی هنگام خوردن غذای سفت (مانند سیب، نان خشک، مغزها) میتواند ناشی از التهاب لثه، زخم موضعی یا ترمیم تیز باشد. اگر این اتفاق تکرار میشود، با درد همراه است یا همیشه در یک محل ثابت رخ میدهد، نیاز به بررسی دارد.
خونریزی یکطرفه یا موضعی
خونریزی که محدود به یک دندان یا ناحیهی خاص است، معمولاً با علل موضعی ارتباط دارد؛ مانند تجمع پلاک و جرم در آن نقطه، ترمیم نامناسب، پروتز لق یا دندان عقل نیمهنهفته. دندان عقل نیمهنهفته میتواند یک پاکت لثهای عمیق ایجاد کند که پلاک و غذا در آن گیر میکند و باعث التهاب و خونریزی مکرر میشود.
خونریزی لثه در گروههای خاص
بارداری
نوسانات هورمونی در بارداری باعث میشود پاسخ التهابی لثه به پلاک افزایش یابد و وضعیتی بهنام ژنژیویت بارداری با خونریزی و تورم لثه ایجاد شود. این حالت بسیار شایع و معمولاً برگشتپذیر است. خودِ خونریزی لثه مستقیماً به جنین آسیب نمیزند، اما مطالعات نشان دادهاند بیماری شدید لثه با افزایش ریسک زایمان زودرس و وزن پایین نوزاد هنگام تولد مرتبط است. به همین دلیل مراقبت دندانپزشکی در بارداری اهمیت دارد.
قاعدگی و شیردهی
تغییرات هورمونی در چرخهی قاعدگی و دوران شیردهی میتواند حساسیت لثه را افزایش دهد و در برخی افراد خونریزی لثه را بهصورت دورهای تشدید کند، بهخصوص اگر پلاک کنترل نشود. رعایت بهداشت منظم و چکاپهای دورهای در این دوران اهمیت زیادی دارد.
کودکان و نوجوانان (بهویژه با ارتودنسی)
- کودکان: ضعف در مسواکزدن و استفادهنکردن از نخ دندان، شایعترین علت خونریزی لثه در کودکان است.
- نوجوانان با ارتودنسی: براکتها و سیمهای ارتودنسی پلاک را بیشتر به دام میاندازند و بدون رعایت تکنیکهای بهداشتی مخصوص، خطر خونریزی و التهاب لثه بالا میرود.
سالمندان
ترکیبی از کاهش توانایی حرکتی دستها، بیماریهای سیستمیک، مصرف داروهای متعدد، خشکی دهان و استفاده از پروتز باعث تجمع پلاک و خونریزی لثه در سالمندان میشود. تنظیم دقیق پروتزها، مدیریت عوارض داروها و آموزش مجدد بهداشت در این گروه سنی اهمیت زیادی دارد.
بیماران با بیماریهای مزمن (دیابت، خودایمنی، سرطان)
در بیماران خودایمنی و افرادی که داروهای سرکوبکنندهی ایمنی یا شیمیدرمانی دریافت میکنند، مخاط دهان حساستر و مستعد عفونت و خونریزی است. در این افراد، کوچکترین علامت غیرمعمول (مانند خونریزی خودبهخود، زخمهایی که خوب نمیشوند یا درد طولانی) باید جدی گرفته شود.
خونریزی لثه اطراف براکت، ایمپلنت و پروتز
ارتودنسی ثابت و الاینر
براکتهای ارتودنسی سطوح جدیدی برای تجمع پلاک ایجاد میکنند و اگر بهداشت کافی رعایت نشود، میزان پلاک و التهاب لثه افزایش مییابد. خونریزی اطراف براکتها معمولاً نشانهی ژنژیویت موضعی است و با مسواکزدن دقیق، مسواکهای بیندندانی و نخ دندان مخصوص قابلکنترل است.
ایمپلنت
لثهی دور ایمپلنت هم میتواند ملتهب شود؛ التهاب سطحی با خونریزی (موکوزیت) شروع میشود و در صورت پیشرفت، استخوان را درگیر میکند (پریایمپلنتایتیس) که بدون درمان میتواند به از دست رفتن ایمپلنت بینجامد. بیماران دارای ایمپلنت باید برنامهی منظمی برای جرمگیری و بهداشت ویژه داشته باشند.
پروتز و دندان عقل
- پروتز نامتناسب: پروتزی که فشار نامناسب وارد میکند یا باعث گیرکردن مزمن غذا میشود، التهاب لثه و خونریزی به دنبال دارد. تنظیم پروتز و آموزش تمیزکردن آن بسیار مؤثر است.
- دندان عقل نیمهنهفته: این دندانها با ایجاد پاکت لثهای در پشت دندان باعث گیرکردن غذا و التهاب (پریکروناریت) میشوند که با خونریزی، درد و بوی بد همراه است. راهحل قطعی در اغلب موارد کشیدن دندان عقل است.
درمان خانگی خونریزی لثه: چه چیزی امن است و چه چیزی نه؟
در عمل دیده میشود بسیاری از افراد برای مدت طولانی فقط به درمانهای خانگی تکیه میکنند و همین تأخیر، روند درمان را پیچیدهتر میکند. واقعیت این است که هیچ روش خانگی قادر به حذف جرم سفتشدهی زیر لثه نیست و این کار فقط با جرمگیری حرفهای انجام میشود.
با این حال، برخی اقدامات ساده میتوانند در کنار درمان اصلی به کاهش التهاب کمک کنند و روند بهبود لثه را سریعتر کنند.
اقدامات فوری و امن
اگر دچار خونریزی موضعی شدید، ابتدا خونسردی خود را حفظ کنید. یک تکه گاز استریل یا دستمال تمیز و مرطوب را روی ناحیه بگذارید و با ملایمت فشار دهید. معمولاً پس از چند دقیقه خون بند میآید.
هشدار: اگر خونریزی بیش از ۱۰ تا ۱۵ دقیقه ادامه داشت یا حجم خون زیاد بود، معطل نکنید و به مرکز درمانی مراجعه کنید.
دهانشویهی آبنمک ولرم
شستوشو با محلول آبنمک یکی از در دسترسترین روشهاست که میتواند به کاهش التهاب و کمک به ترمیم بافت لثه کمک کند. یک مطالعهی کوچک نشان داده اثر آبنمک پس از جراحی لثه ممکن است نزدیک به دهانشویهی کلرهگزیدین باشد، هرچند شواهد هنوز محدود است و آبنمک یک کمک موقت به شمار میرود، نه جایگزین جرمگیری.
طرز تهیه و استفادهی صحیح:
- حدود نصف تا سهچهارم قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب گرم (نه داغ) حل کنید.
- محلول را ۲۰ تا ۳۰ ثانیه در دهان بچرخانید و بیرون بریزید.
- این کار را ۲ تا ۳ بار در روز انجام دهید.
اگر فشار خون بالا دارید یا رژیم کمنمک را رعایت میکنید، پیش از استفادهی مداوم با پزشک خود مشورت کنید.
دهانشویههای گیاهی و خانگی
برخی ترکیبات طبیعی ممکن است در کنار مسواکزدن به سلامت لثه کمک کنند. مطالعاتی نشان دادهاند که چای سبز، انار، آلوئهورا و برخی عصارههای گیاهی میتوانند شاخصهای پلاک و التهاب لثه را کاهش دهند، هرچند کیفیت این شواهد متفاوت است. این روشها مکمل بهداشت روزانهاند، نه جایگزین آن.
نکات ایمنی: هرگز از اسانسهای غلیظ (مانند روغن خالص میخک یا نعناع) مستقیماً روی لثه استفاده نکنید، چون باعث سوختگی شیمیایی میشود؛ همیشه آنها را رقیق کنید. تا حد امکان از محصولات استاندارد داروخانهای استفاده کنید و نسخههای خانگی را فقط برای مدت کوتاه به کار ببرید.
روغنکشی (Oil Pulling)
چرخاندن روغنهایی مانند کنجد یا نارگیل در دهان ممکن است در کوتاهمدت به کاهش پلاک و التهاب کمک کند، احتمالاً بهدلیل مکانیسم فیزیکیِ کشیدهشدن روغن بین دندانها. این روش باید در کنار مسواک و نخ دندان باشد، نه جایگزین آنها. مدت توصیهشده حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه است که برای برخی افراد طولانی است.
جوش شیرین و ترکیبات قلیایی
دهانشویهی رقیقِ حاوی جوش شیرین میتواند محیط اسیدی دهان را خنثی کند. اما استفاده از خمیر غلیظ جوش شیرین و ساییدن شدید آن روی دندان و لثه به مینای دندان و بافت نرم آسیب میزند و توصیه نمیشود.
کلرهگزیدین: مؤثر اما موقت
دهانشویهی کلرهگزیدین (۰٫۱۲ تا ۰٫۲ درصد) از مؤثرترین دهانشویههای شیمیایی ضدپلاک است و خونریزی را در کوتاهمدت کاهش میدهد. اما مصرف آن باید محدود به ۲ تا ۴ هفته باشد؛ استفادهی طولانیتر باعث تغییر رنگ دندانها، تغییر حس چشایی و حتی افزایش تشکیل جرم میشود. معمولاً روزی ۲ بار و ۳۰ ثانیه استفاده میشود؛ بلافاصله پس از مسواکزدن مصرف نکنید و حدود نیم ساعت فاصله دهید.
خلاصه: درمان خانگی تا کجا مجاز است؟
آبنمک، دهانشویههای گیاهی و دورههای کوتاه کلرهگزیدین میتوانند خونریزی ناشی از التهاب سطحی را کم کنند، بهشرط آنکه مسواک و نخ دندان را کنار نگذارید. اگر با وجود این کارها خونریزی طی ۱ تا ۲ هفته کم نشد، وقت آن است که درمان خانگی را متوقف کنید و به دندانپزشک مراجعه کنید.
کارهایی که بهتر است هرگز انجام ندهید
- مواد اسیدی غلیظ: گذاشتن سرکه یا آب لیمو روی لثهی ملتهب به بافت لثه و مینای دندان آسیب میزند.
- خمیرهای ساینده: ترکیب سیر و نمک یا جوش شیرین غلیظ ممکن است باعث سوختگی شیمیایی لثه شود.
- کلرهگزیدین خودسرانه: استفادهی طولانیمدت و بدون تجویز، دندانها را تغییر رنگ میدهد.
مقایسهی درمانهای خانگی پرکاربرد
| روش خانگی | اثر علمی | مزایا | محدودیتها / خطرها |
|---|---|---|---|
| آبنمک ولرم | کمک به کاهش التهاب و ترمیم | ارزان، امن، در دسترس | نامناسب برای فشار خون بالا؛ جایگزین جرمگیری نیست |
| دهانشویهی گیاهی (چای سبز، انار) |
کاهش پلاک و التهاب (شواهد متفاوت) | ضدالتهاب طبیعی، تحمل راحت | غلظت نامشخص خانگی، احتمال حساسیت |
| روغنکشی (روغن نارگیل) |
کاهش احتمالی پلاک (شواهد محدود) | مکمل بهداشت روزانه | زمانبر؛ جایگزین مسواک نیست |
| کلرهگزیدین (دارویی) |
ضدپلاک قوی و سریع | کاهش سریع باکتریها | تغییر رنگ دندان و طعم؛ مصرف محدود به ۲ تا ۴ هفته |
درمانهای حرفهای دندانپزشکی برای خونریزی لثه
معاینه و تشخیص
اولین قدم برای درمان، تشخیص درست است. دندانپزشک شرححال کاملی از سابقهی پزشکی، داروها و عادات شما میگیرد، عمق پاکتهای لثهای را اندازه میگیرد و در صورت نیاز رادیوگرافی میگیرد تا وضعیت استخوان فک و ریشهها را بررسی کند.
جرمگیری و روتپلنینگ (پاکسازی عمقی)
در بیشتر موارد، درمان اصلی شامل جرمگیری برای حذف پلاک و جرم و روتپلنینگ برای صافکردن سطح ریشه است. تا زمانی که جرم زیر لثه باقی بماند، التهاب نیز ادامه خواهد داشت.
در موارد متوسط تا شدید، این درمان معمولاً در چند جلسه انجام میشود و پس از آن، مراجعههای دورهای هر ۳ تا ۶ ماه برای حفظ سلامت لثه ضروری است.
جراحی لثه (فلپ)
اگر عمق پاکتهای لثه زیاد باشد و با جرمگیری معمولی بهخوبی تمیز نشوند، ممکن است جراحی فلپ توصیه شود. در این روش، لثه بهطور موقت کنار زده میشود تا دسترسی کامل به ریشه و استخوان فراهم شده و نواحی عفونی بهطور دقیق پاکسازی شوند.
در برخی موارد، برای ترمیم آسیبها از مواد پیوندی جهت بازسازی استخوان از دسترفته نیز استفاده میشود.
درمان با لیزر
استفاده از لیزر دندانپزشکی یک روش کمتهاجمی است که میتواند در کنار جرمگیری به کنترل التهاب و خونریزی کمک کند. در بررسیهای بالینی، افزودن لیزر به جرمگیری و روتپلنینگ در بسیاری از شاخصها نتیجهی بهتری از جرمگیری تنها داشته است، بدون عارضهی قابلتوجه. باید توجه داشت که لیزر مکملِ جرمگیری مکانیکی است نه جایگزین آن، و بهترین ترکیب آن هنوز در حال بررسی است. توضیح کامل این روش را در صفحهی درمان خونریزی لثه با لیزر آوردهایم.
اصلاح ترمیمها
اگر پرکردگی یا روکش دندان لبهی تیز داشته باشد یا باعث گیر کردن غذا شود، میتواند بهطور مداوم لثه را تحریک کند و باعث خونریزی شود. این مشکل تا زمان اصلاح برطرف نخواهد شد.
سبک زندگی و تغذیه برای سلامت لثه
رژیم غذایی
لثه برای ترمیم به تغذیهی کافی نیاز دارد. مصرف میوه و سبزیجات تازه، منابع ویتامین C (مانند پرتقال، فلفل دلمهای، کیوی) و سبزیجات برگسبز به سلامت بافت لثه کمک میکند. در مقابل، قندهای ساده و نوشابهها خوراک اصلی باکتریهای پلاکساز هستند.
سیگار، قلیان و ویپ
سیگار از مهمترین عوامل خطر بیماری لثه است. نکتهی مهم این است که در افراد سیگاری، خونریزی لثه ممکن است کمتر از حد معمول دیده شود، چون نیکوتین رگها را تنگ میکند و خونریزی را پنهان میسازد، در حالی که بیماری لثه در زیر سطح در حال پیشروی است. ترک سیگار یکی از مؤثرترین کارها برای سلامت لثه است.
استرس و خواب
استرس مزمن سیستم ایمنی را تضعیف میکند و مقاومت لثه را در برابر باکتریها کاهش میدهد. خواب کافی و مدیریت استرس، بهشکل غیرمستقیم اما مؤثر، به کاهش خونریزی لثه کمک میکند.
آموزش عملی بهداشت دهان وقتی لثه خونریزی دارد
- انتخاب مسواک: از مسواک نرم یا فوقنرم استفاده کنید. مسواکهای برقی سنسوردار هم مفیدند، چون هنگام فشار زیاد هشدار میدهند.
- تکنیک صحیح: مسواک را با زاویهی ۴۵ درجه نسبت به لثه بگیرید. حرکات باید کوتاه و لرزشی باشند، نه افقی و خشن. هدف، تمیزکردن شیار بین لثه و دندان است.
- بین دندانها را فراموش نکنید: خونریزی اغلب از بین دندانها شروع میشود. روزی یکبار از نخ دندان یا مسواک بیندندانی استفاده کنید. برای ایمپلنت یا ارتودنسی، دستگاه واترپیک کمککننده است.
- خمیردندان: برای شروع میتوانید از خمیردندانهای مخصوص لثه یا ضدحساسیت استفاده کنید.
علائم هشداری که نیازمند اقدام فوری است
علاوه بر نشانههای دندانی که در ابتدای مطلب گفتیم، اگر خونریزی لثه با علائم زیر همراه است، ممکن است پای یک بیماری کلی در میان باشد و بهتر است علاوه بر دندانپزشک با پزشک هم مشورت کنید:
- کبودیهای خودبهخود روی پوست یا خوندماغهای مکرر.
- کاهش وزن بیدلیل، خستگی شدید و تعریق شبانه.
- برای مصرفکنندگان داروهای رقیقکنندهی خون: خونریزیهای جزئی معمولاً قابلمدیریتاند، اما خونریزی شدید یا طولانی نیاز به تنظیم دارو زیر نظر پزشک دارد.
پیشگیری بلندمدت؛ برنامهای که قابلانجام باشد
- مسواکزدن دو بار در روز (صبح و شب)، هر بار ۲ دقیقه.
- نخ دندان یا مسواک بیندندانی، یکبار در روز (ترجیحاً شب).
- جرمگیری و چکاپ هر ۶ ماه یکبار (اگر دیابت دارید یا سیگار میکشید، هر ۳ تا ۴ ماه).
سؤالات متداول دربارهی خونریزی لثه
نتیجهگیری و قدم بعدی
خونریزی لثه علامت هشدار است و نیاز به بررسی دارد. اکثر مشکلات لثه اگر زود رسیدگی شوند کاملاً قابلدرماناند و لازم نیست کار به لقشدن دندان برسد. اگر تردید دارید که خونریزی شما از کدام نوع است، یک معاینهی کوتاه پاسخ را روشن میکند.
این مطلب جای مشاورهی تخصصی را نمیگیرد و برای تشخیص دقیق، معاینهی حضوری لازم است.
برای معاینه، جرمگیری یا بررسی گزینهی درمان لثه با لیزر، در کلینیک دکتر حاکمزاده نوبت بگیرید.
دکترای حرفهای دندانپزشکی | متخصص لیزر دندانپزشکی |
دکتر سیده مریم حاکم زاده با سالها تجربه در دندانپزشکی، پیشگام استفاده از لیزر در درمانهای دندانپزشکی در ایران هستند. ایشان عضو انجمن جهانی لیزر در دندانپزشکی بوده و خدمات متنوعی مانند درمان بوی بد دهان، ترمیم و زیبایی، سفید کردن دندان و جراحی های لثه با لیزر ارائه میدهند.
