Last Updated on اکتبر 6, 2026 by دکتر سیده مریم حاکم زاده

اگر لثه شما یا فرزندتان هنگام مسواک زدن یا خوردن غذاهای سفت به راحتی خونریزی میکند، ممکن است نگران ارتباط خونریزی لثه با سرطان خون یا لوسمی شوید.

لوسمی میتواند از طریق کاهش تعداد پلاکت ها باعث خونریزی لثه شود و بعضی انواع آن با تورم و بزرگ شدن بافت لثه نیز همراه هستند. با این حال، علت خونریزی در بیشتر افراد مشکلات شایع تری مانند تجمع پلاک، ژنژیویت، بیماری لثه، استفاده از مسواک سفت یا وارد کردن فشار زیاد هنگام مسواک زدن است.

اگر با استفاده از مسواک نرم و رعایت صحیح بهداشت، خونریزی طی یک تا دو هفته کمتر نشد، برای معاینه به دندانپزشک یا پزشک مراجعه کنید. خونریزی خودبه خودی یا همراه با کبودی بدون علت، خون دماغ، تب، رنگ پریدگی و خستگی مداوم باید زودتر بررسی شود.

در صورت تشخیص لوسمی، درمان اصلی بر کنترل خود بیماری متمرکز است. مراقبت دندانپزشکی نیز برای کنترل التهاب، پیشگیری از عفونت و کاهش مشکلات دهان، با هماهنگی متخصص خون انجام میشود. خونریزی لثه به تنهایی نشانه سرطان خون نیست، اما خونریزی مکرر یا غیرعادی را نباید نادیده گرفت.

ارتباط خونریزی لثه با سرطان خون چیست؟

لوسمی گروهی از سرطان های سلول های خونی است که معمولا از مغز استخوان آغاز میشود. مغز استخوان محل تولید گلبول های قرمز، گلبول های سفید و پلاکت هاست.

لوسمی ممکن است حاد یا مزمن باشد. انواع حاد معمولا سریع تر پیشرفت میکنند و علائم آنها طی مدت کوتاه تری ظاهر میشوند. انواع مزمن آهسته تر پیش میروند و ممکن است برای مدتی علائم واضحی نداشته باشند.

چهار گروه اصلی لوسمی عبارتند از:

• لوسمی لنفوبلاستیک حاد یا ALL
• لوسمی میلوئید حاد یا AML
• لوسمی لنفوسیتی مزمن یا CLL
• لوسمی میلوئید مزمن یا CML

تفاوت این بیماری ها به نوع سلولی مربوط میشود که به شکل غیرطبیعی تکثیر شده است. نشانه ها، سرعت پیشرفت و روش درمان نیز در هر نوع متفاوت هستند.

چرا لوسمی میتواند باعث خونریزی لثه شود؟

کاهش تعداد پلاکت ها

پلاکت ها به بند آمدن خون کمک میکنند. در لوسمی، تولید بی رویه سلول های غیرطبیعی ممکن است توان مغز استخوان برای ساخت سلول های سالم، از جمله پلاکت ها، را کاهش دهد.

پایین بودن تعداد پلاکت ها ترومبوسیتوپنی نام دارد. در این وضعیت، خونریزی آسان تر شروع میشود و ممکن است دیرتر متوقف شود. لثه نیز به دلیل تماس روزانه با غذا، مسواک و نخ دندان میتواند یکی از محل های بروز خونریزی باشد.

فرد مبتلا به لوسمی ممکن است حتی بدون بیماری واضح لثه دچار خونریزی شود. اگر التهاب لثه نیز وجود داشته باشد، پایین بودن پلاکت ها میتواند شدت خونریزی را بیشتر کند.

خونریزی لثه در بعضی گزارش ها از نشانه های اولیه لوسمی میلوئید حاد بوده است. این علامت ممکن است در انواع دیگر لوسمی نیز دیده شود، اما به تنهایی برای تشخیص هیچ یک از آنها کافی نیست.

تورم و بزرگ شدن بافت لثه

بعضی انواع لوسمی، به ویژه برخی موارد AML، میتوانند با نفوذ سلول های غیرطبیعی به بافت لثه همراه باشند. در چنین شرایطی، لثه متورم، برجسته و شکننده میشود. این وضعیت با تورم معمول ناشی از پلاک تفاوت دارد و گاهی بخش بیشتری از لثه را درگیر میکند.

بافت متورم ممکن است با تماس خفیف خونریزی کند و خونریزی آن نیز سخت تر متوقف شود. بزرگ شدن لثه میتواند بخشی از تاج دندان را بپوشاند یا ظاهر دندان ها را تغییر دهد.

تورم وسیع و ناگهانی لثه، به ویژه در فردی که بهداشت دهان مناسبی دارد، باید بررسی شود. دندانپزشک ممکن است این تغییرات را هنگام معاینه تشخیص دهد و در صورت نیاز بیمار را برای آزمایش خون و بررسی پزشکی ارجاع دهد.

خونریزی معمولی لثه چه تفاوتی با خونریزی مشکوک دارد؟

هیچ یک از نشانه های زیر به تنهایی لوسمی را ثابت نمیکنند. مقایسه آنها فقط کمک میکند مواردی را که به بررسی بیشتری نیاز دارند بهتر بشناسید.

معیار	خونریزی معمول لثه	خونریزی نیازمند بررسی بیشتر
عامل شروع	مسواک، نخ دندان یا غذای سفت	گاهی بدون تماس یا تحریک مشخص
پاسخ به بهداشت دهان	معمولا پس از اصلاح مراقبت کمتر میشود	با وجود مراقبت مناسب ادامه پیدا میکند
وضعیت لثه	قرمزی و حساسیت بیشتر در امتداد خط لثه	تورم وسیع، ناگهانی یا بافت بسیار شکننده
سابقه	پلاک، جرم یا بهداشت نامنظم	شروع ناگهانی با وجود سلامت قبلی دهان
علائم بدنی	معمولا وجود ندارد	کبودی، خون دماغ، خستگی، تب یا رنگ پریدگی
اقدام مناسب	اصلاح بهداشت و معاینه دندانپزشکی	معاینه پزشکی، دندانپزشکی و در صورت نیاز آزمایش خون

اگر خونریزی طی یک تا دو هفته مراقبت صحیح کمتر نشد، برای معاینه مراجعه کنید. در صورت وجود علائم عمومی مانند کبودی بی دلیل، تب یا ضعف شدید، منتظر پایان این بازه نمانید.

برای آشنایی با علت های رایج تر، راهنمای علت های شایع خونریزی لثه را بخوانید.

حتی در فردی که به لوسمی مبتلاست، ممکن است خونریزی از پلاک و بیماری لثه ناشی شده باشد. تشخیص علت فقط با بررسی ظاهر لثه ممکن نیست.

چه علائم دهانی دیگری ممکن است دیده شوند؟

لوسمی و کاهش سلول های سالم خون ممکن است با تغییرات دیگری در دهان همراه باشند:

• خونریزی زبان، لب یا سطح داخلی گونه
• تورم و درد لثه بدون علت روشن
• رنگ پریدگی لثه، لب یا مخاط دهان
• بزرگ شدن بافت لثه اطراف دندان ها
• زخم هایی که دیر خوب میشوند
• عفونت های مکرر دهان
• تغییر حس چشایی
• دشواری در باز کردن کامل دهان
• خشکی و ترک خوردگی لب ها

هر یک از این موارد علت های بسیار دیگری نیز دارند. برای نمونه، تورم لثه بیشتر مواقع با بیماری های شایع لثه ارتباط دارد. مراحل این بیماری در راهنمای پیشرفت بیماری لثه توضیح داده شده است.

آنچه احتمال یک مشکل عمومی را بیشتر میکند، کنار هم قرار گرفتن چند علامت، شروع ناگهانی آنها و بهتر نشدن با درمان معمول است.

علائم عمومی همراه با خونریزی لثه

تشخیص لوسمی معمولا بر اساس یک علامت انجام نمیشود. پزشک مجموعه علائم، معاینه و نتایج آزمایش را بررسی میکند.

اگر خونریزی لثه با چند مورد از نشانه های زیر همراه است، مراجعه به پزشک اهمیت بیشتری دارد:

• خون دماغ های مکرر
• لکه های قرمز بسیار ریز روی پوست یا پتشی
• کبودی بدون علت یا پس از ضربه بسیار خفیف
• خستگی مداوم که با استراحت بهتر نمیشود
• ضعف و سرگیجه
• عفونت های مکرر یا دیر خوب شونده
• تنگی نفس
• درد یا حساسیت استخوان و مفصل
• تب بدون علت مشخص
• تعریق شبانه
• رنگ پریدگی پوست
• تورم غدد لنفاوی گردن، زیر بغل یا کشاله ران
• احساس پری یا درد زیر دنده ها
• کاهش وزن بدون علت

این علائم فقط به لوسمی مربوط نیستند و بسیاری از بیماری های شایع تر نیز میتوانند آنها را ایجاد کنند. ادامه پیدا کردن علائم یا شدید بودن آنها دلیل مناسبی برای معاینه پزشکی است.

خونریزی لثه و لوسمی در کودکان

لوسمی در کودکان بیشتر به شکل حاد دیده میشود و ممکن است علائم آن طی مدت کوتاهی ظاهر شوند. با این حال، خونریزی لثه در کودکان همچنان بیشتر از ضعف بهداشت دهان، التهاب لثه، رویش دندان یا وارد شدن فشار نامناسب هنگام مسواک ناشی میشود.

والدین بهتر است در کنار خونریزی لثه به این نشانه ها توجه کنند:

• بی حالی، ضعف یا سرگیجه
• رنگ پریدگی پوست و لب ها
• خون دماغ مکرر
• نقاط قرمز روی پوست
• کبودی بیش از حد یا بدون علت
• عفونت های پیاپی
• تبی که علت مشخصی ندارد
• کاهش اشتها یا وزن
• درد استخوان یا مفصل
• تورم یا حساسیت شکم
• بزرگ شدن غدد لنفاوی گردن
• تعریق شبانه
• تحریک پذیری غیرعادی
• توده یا تورم غیرمعمول در بدن یا صورت

برخی مطالعات و گزارش های بالینی، التهاب لثه را در بخشی از کودکان مبتلا به لوسمی به عنوان یکی از نشانه های اولیه گزارش کرده اند. این یافته به این معنا نیست که التهاب لثه کودک نشانه سرطان است.

اگر التهاب با مراقبت معمول بهتر نمیشود یا با چند علامت عمومی همراه است، بهتر است کودک توسط پزشک و دندانپزشک معاینه شود.

مراقبت از دهان پس از تشخیص لوسمی

درمان لوسمی میتواند تعداد گلبول های سفید، پلاکت ها و توان ترمیم بافت را کاهش دهد. مراقبت دهان باید با هماهنگی متخصص خون، انکولوژیست و دندانپزشک انجام شود.

چرا پیش از شروع شیمی درمانی باید دهان معاینه شود؟

اگر برنامه درمان و وضعیت بیمار اجازه دهد، بهتر است ارزیابی دندانپزشکی پیش از شروع شیمی درمانی انجام شود. هرچه این معاینه زودتر انجام شود، فرصت بیشتری برای درمان ایمن مشکلات فعال وجود خواهد داشت.

موارد زیر ممکن است پیش از درمان بررسی شوند:

• پوسیدگی فعال
• دندان شکسته
• عفونت دندانی
• پرکردگی یا روکش شل
• التهاب و بیماری لثه
• دندان هایی که احتمال ایجاد عفونت دارند
• پروتز نامناسب

درمان این مشکلات پیش از تضعیف سیستم ایمنی میتواند احتمال عفونت و نیاز به اقدامات فوری در دوره شیمی درمانی را کمتر کند.

زمان مناسب اقدامات دندانپزشکی باید با تیم درمان سرطان هماهنگ شود. فاصله مورد نیاز به نوع درمان، وضعیت خون و فوریت شروع شیمی درمانی بستگی دارد و همیشه نمیتوان یک بازه ثابت برای همه تعیین کرد.

برای ارزیابی دهان پیش از درمان میتوانید از طریق صفحه معاینه و چکاپ دندان درخواست نوبت کنید.

اطلاعات پزشکی را در اختیار دندانپزشک بگذارید

دندانپزشک باید از تشخیص بیماری، نوع درمان، داروها و زمان شیمی درمانی آگاه باشد. در صورت امکان، اطلاعات تماس دندانپزشک و تیم درمان سرطان را در اختیار هر دو طرف قرار دهید.

پیش از هر اقدام تهاجمی ممکن است به بررسی موارد زیر نیاز باشد:

• تعداد پلاکت ها
• تعداد نوتروفیل ها و گلبول های سفید
• خطر خونریزی
• خطر عفونت
• داروهای مصرفی
• زمان آخرین و جلسه بعدی درمان

مراقبت ایمن از دهان هنگام درمان

مخاط دهان در دوره درمان حساس تر است و ممکن است زودتر زخم یا عفونی شود. برنامه مراقبت باید با وضعیت خون و توصیه تیم درمان هماهنگ باشد.

توصیه های عمومی

• از مسواک نرم یا فوق نرم استفاده کنید.
• دندان ها را با فشار کم و طبق برنامه توصیه شده تمیز کنید.
• خمیر دندان فلورایددار با طعم ملایم انتخاب کنید.
• اگر نخ دندان مجاز است، آن را آرام و بدون آسیب به لثه استفاده کنید.
• آب کافی بنوشید.
• غذاهای نرم و ملایم انتخاب کنید.
• از خوراکی های بسیار داغ، تند، اسیدی یا زبر دوری کنید.
• از مصرف دخانیات و الکل خودداری کنید.
• داخل دهان را روزانه از نظر زخم، خونریزی، لکه سفید یا تورم بررسی کنید.
• هر تغییر جدید را به تیم درمان اطلاع دهید.

اگر تعداد پلاکت ها یا گلبول های سفید بسیار پایین باشد، پزشک ممکن است برنامه مسواک و نخ دندان را موقتا تغییر دهد. این تصمیم نباید خودسرانه گرفته شود. حتی جایگزین کردن مسواک با گاز استریل فقط در شرایط مشخص و با توصیه تیم درمان انجام میشود.

شست و شوی دهان

محلول های ساده آب، نمک و جوش شیرین گاهی برای آرام کردن مخاط دهان پیشنهاد میشوند. مقدار مواد و دفعات استفاده باید طبق دستور تیم درمان باشد.

دهان شویه های حاوی الکل ممکن است خشکی و تحریک را بیشتر کنند. دهان شویه ضدباکتری مانند کلرهگزیدین نیز برای همه بیماران یا همه دوره های درمان مناسب نیست و باید فقط در صورت تجویز استفاده شود.

عوارض دهانی احتمالی شیمی درمانی

عوارض دهانی ممکن است شامل این موارد باشند:

• التهاب و زخم مخاط دهان یا موکوزیت
• خونریزی ناشی از کاهش پلاکت
• خشکی دهان
• تغییر حس چشایی
• افزایش احتمال پوسیدگی
• التهاب لثه
• عفونت های قارچی، ویروسی یا باکتریایی

بسیاری از این عوارض پس از پایان دوره درمان یا بهتر شدن وضعیت خون کاهش پیدا میکنند. مدت و شدت آنها به نوع درمان و شرایط فرد بستگی دارد.

کدام درمان های دندانپزشکی به تعویق میافتند؟

هنگام کاهش ایمنی یا پلاکت ها، بعضی اقدامات دندانپزشکی میتوانند خطر عفونت یا خونریزی را افزایش دهند. درمان های انتخابی معمولا تا زمان مناسب به تعویق میافتند.

جرم گیری، جراحی و سایر اقدامات تهاجمی باید بر اساس نتیجه آزمایش خون و با هماهنگی تیم درمان انجام شوند. اگر یک مشکل دندانی ضروری وجود داشته باشد، دندانپزشک و متخصص خون زمان و روش ایمن درمان را مشخص میکنند.

تا حد امکان، مشکلات فعال مانند پوسیدگی عمیق، عفونت و بیماری شدید لثه بهتر است پیش از شروع شیمی درمانی درمان شوند. اگر درمان لثه لازم باشد، استفاده از روش هایی مانند درمان لثه با لیزر فقط پس از ارزیابی و هماهنگی با تیم درمان مطرح میشود.

پس از فروکش کردن بیماری و تایید پزشک، میتوان برنامه معمول مراقبت را از سر گرفت. این برنامه معمولا شامل مسواک زدن روزی دو بار و تمیز کردن میان دندان ها طبق توصیه دندانپزشک است.

چه زمانی به دندانپزشک و چه زمانی به متخصص خون مراجعه کنیم؟

اگر خونریزی هنگام مسواک زدن ایجاد میشود و همراه با پلاک، قرمزی یا بوی بد دهان است، دندانپزشک میتواند علت های موضعی را بررسی کند. اگر خونریزی با درمان و مراقبت مناسب طی یک تا دو هفته کمتر نشد، ارزیابی دوباره لازم است.

در شرایط زیر بهتر است پزشک نیز در جریان قرار بگیرد:

• خونریزی خودبه خودی یا شدید است.
• کبودی یا خونریزی از بخش های دیگر بدن وجود دارد.
• خستگی، تب یا رنگ پریدگی ایجاد شده است.
• عفونت ها مرتب تکرار میشوند.
• لثه به شکل ناگهانی و وسیع متورم شده است.
• آزمایش قبلی کاهش پلاکت یا اختلال خونی نشان داده است.

دندانپزشک نمیتواند فقط با مشاهده لثه سرطان خون را تشخیص دهد. او میتواند نشانه های غیرعادی را شناسایی و بیمار را برای آزمایش و ارزیابی پزشکی ارجاع دهد. تشخیص قطعی بر اساس آزمایش خون، معاینه پزشک و در صورت نیاز بررسی مغز استخوان انجام میشود.

چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟

در شرایط زیر منتظر نوبت عادی نمانید:

• خونریزی شدید است یا با فشار ملایم متوقف نمیشود.
• خونریزی لثه ناگهان به شکل قابل توجهی بیشتر شده است.
• درد یا تورم دهان با تب همراه شده است.
• مبتلا به لوسمی هستید و لکه ها یا ضایعات سفید تازه در دهان دارید.
• مبتلا به لوسمی هستید و به دلیل درد یا خونریزی نمیتوانید دهان را تمیز کنید.
• بلع یا تنفس دشوار شده است.
• تورم صورت یا گردن در حال بیشتر شدن است.
• نشانه های عفونت مانند ترشح، بوی شدید یا درد ضربان دار دارید.

درد دهان همراه با تب در فردی که شیمی درمانی دریافت میکند میتواند نشانه عفونت باشد و به ارزیابی سریع نیاز دارد.

برای شناخت بیشتر وضعیت های فوری، راهنمای علائم هشدار بیماری لثه را ببینید.

پرسش های متداول

جمع بندی

خونریزی لثه بیشتر مواقع از التهاب و بیماری های شایع لثه ناشی میشود. لوسمی نیز میتواند از طریق کاهش پلاکت ها یا درگیری مستقیم بافت لثه باعث خونریزی شود، اما این علت به مراتب کمتر شایع است.

خونریزی خودبه خودی، ادامه دار یا شدید، به ویژه اگر با پوست رنگ پریده، کبودی بدون علت، خون دماغ، تب، ضعف یا عفونت های مکرر همراه باشد، باید توسط پزشک بررسی شود. این قاعده برای کودکان و بزرگسالان صدق میکند.

اگر لوسمی برای شما تشخیص داده شده و خونریزی لثه دارید، هم متخصص خون و هم دندانپزشک را در جریان بگذارید. زمان و نوع درمان دندانپزشکی باید با وضعیت پلاکت ها، ایمنی بدن و برنامه درمان سرطان هماهنگ شود.

اگر هنوز علت خونریزی مشخص نیست، میتوانید از طریق صفحه نوبت دهی و تماس کلینیک برای معاینه تخصصی لثه درخواست وقت کنید. بررسی به موقع میتواند علت های شایع را مشخص کند و اگر ارزیابی پزشکی بیشتری لازم باشد، مسیر ارجاع را روشن سازد.

در کلینیک دندانپزشکی دکتر حاکم زاده درمان خونریزی لثه با لیزر انجام میشود.