Last Updated on سپتامبر 24, 2025 by دکتر سیده مریم حاکم زاده

سیگار کشیدن ممکن است موجب بروز مشکلات سلامتی متعددی از جمله سرطان ریه، بیماری‌های قلبی عروقی و سکته مغزی شود. هر چند کسانی که سیگار می‌کشند از پیامدهای مصرف تنباکو اطلاع دارند اما ممکن است اطلاع نداشته باشند که سیگار کشیدن بر سلامت دهان آن‌ها نیز تاثیر می‌گذارد. سیگار کشیدن باعث بروز بیماری‌ لثه، پوسیدگی دندان، تنفس بدبو، لثه‌های سیاه و سایر مشکلات دهان و دندان می‌شود. در این محتوا ما به دلایل و روش‌های رفع سیاهی لثه ناشی از سیگار، نگاهی دقیق‌تر می‌اندازیم.

برای دریافت مشاوره یا رزرو نوبت، همین حالا با ما تماس بگیرید.

چطور با سیگار کشیدن لثه سیاه می‌شود؟

تیرگی لثه که به آن «ملانوز مرتبط با سیگار» هم می‌گویند، در واقع یک تغییر رنگیه که می‌تونه تو بخش‌های مختلف دهان، مثل لثه‌ها، پوشش داخلی گونه‌ها و حتی سقف دهان، دیده بشه. این اتفاق، اغلب نتیجه مصرف مداوم تنباکوست.

ترکیباتی مثل تار و به خصوص نیکوتین، می‌تونن روی سلول‌های خاصی، از جمله سلول‌هایی که وظیفه تولید ملانین رو دارن، تأثیر بگذارن. حالا این نیکوتین کاری می‌کنه که تولید ملانین تو بافت‌های دهان بیشتر بشه. ملانین همون رنگدانه‌ایه که رنگ چشم، مو و پوست ما رو مشخص می‌کنه. تجمع زیاد این رنگدانه ها در لثه، می‌تونه باعث ایجاد لکه‌های تیره یا حتی خال‌های سیاه بشه. خب، باید گفت که این تجمع رنگدانه‌ها در بافت‌های غیرسرطانی معمولاً بی‌خطره و باعث درد یا مشکلی جدی نمی‌شه، اما خب، ظاهرش ممکنه لبخند رو کمتر زیبا کنه. برای همین، خیلی‌ها دنبال راهی برای برگردوندن رنگ طبیعی لثه‌شون می‌گردن.

پیوند تیرگی لثه با بیماری‌های پریودنتال

گاهی اوقات، این تیرگی لثه می‌تونه نشونه‌ای از بیماری پریودنتال باشه، که بهش بیماری لثه هم میگن. این بیماری، در واقع یک عفونت باکتریاییه که به لثه‌ها و بافت‌های اطراف دندون آسیب می‌رسونه. سیگار کشیدن یکی از اصلی‌ترین عوامل این بیماریه؛ چراکه:

• باعث اختلال در گردش خون لثه‌ها می‌شه.
• مقاومت سیستم ایمنی رو پایین میاره.
• روند درمان رو به شدت کُند می‌کنه.

التهاب و عفونت ناشی از این بیماری می‌تونه رنگ طبیعی لثه رو تغییر بده و باعث بشه تیره‌تر به نظر بیاد.

روند پیشرفت بیماری پریودنتال

معمولاً همه چیز با جمع شدن پلاک روی دندون‌ها و لثه‌ها شروع می‌شه. اگه این پلاک با مسواک زدن و نخ دندون از بین نره، تبدیل به جرم دندونی می‌شه که دیگه فقط با مراجعه به دندانپزشک قابل پاک شدنه. تجمع باکتری‌ها منجر به:

• تحریک و التهاب لثه‌ها
• خونریزی‌های خفیف
• و در نهایت، لق شدن دندان‌ها می‌شه.

با پیشرفت بیماری، لثه عقب‌نشینی می‌کنه و حفره‌های عفونی توش به وجود میاد که محیطی عالی برای باکتری‌هاست. در مراحل پیشرفته‌تر، این عفونت‌ها می‌تونن به بافت‌های حیاتی اطراف آسیب بزنن و رنگ لثه رو کاملاً تغییر بدن. این فرآیند آهسته و پیوسته‌ست و اهمیت مراجعه منظم به دندانپزشک رو نشون می‌ده.

علائم هشدار دهنده بیماری لثه ناشی از سیگار

یکی از علائم بیماری لثه، سیاه شدن لثه‌ها در اثر سیگار کشیدن است و پیگیری روند درمان برای بهبود لثه و شکل ظاهری آن ضروری می‌باشد. در این بخش از محتوا به تعدادی از علائم هشدار دهنده اشاره شده است.

• قرمزی، تورم یا لثه‌های حساس
• خونریزی لثه‌ها در هنگام مسواک زدن یا نخ دندان کشیدن
• تنفس بدبو
• تحلیل لثه
• لق شدن یا جابجایی دندان ها
• از دست دادن دندان در اثر آسیب به استخوان فک

سایر عوامل موثر در سیاهی لثه

علاوه بر سیگار کشیدن، عوامل دیگری نیز وجود دارد که باعث سیاهی لثه‌ها می‌شود. این دلایل که باید پیش از درمان در نظر گرفته شوند عبارتند از:

• عوامل ژنتیکی: برخی افراد به دلایل ژنتیکی، به طور طبیعی لثه‌های تیره‌تری دارند که این امر بر میزان ترشح ملانین از لثه‌های آن‌ها تاثیر می‌گذارد.
• آمالگام: آمالگام زمانی ایجاد می‌شود که تکه‌های کوچکی از ماده غیر همرنگ دندان، طی عمل‌های جراحی در بافت لثه جای داده ‌شوند. آمالگام ماده‌ای است که برای پر کردن دندان کاربرد دارد. این مسئله موجب به وجود آمدن لکه‌های سیاه روی لثه‌ها می‌شود.
• عوارض جانبی دارو: داروهای خاص از جمله مینوسیکلین که برای درمان جوش و سایر عفونت‌های باکتریایی مورد استفاده قرار می‌گیرد ممکن است تاثیرات نامطلوبی بگذارد و باعث تجمع رنگدانه‌های تیره در لثه‌ها شود.
• بعضی از بیماری‌های مزمن: برخی شرایط خاص ممکن است باعث ایجاد رنگدانه‌های تیره‌تر درون لثه‌ها شود مانند بیماری ژنژیویت اولسراتیو نکروزان. این بیماری‌ نوعی عفونت حاد لثه می‌باشد که مشخصه آن درد، خونریزی و وجود بافت مرده است که منجر به سیاه شدن لثه‌ها می‌گردد.
• بیماری آدیسون
• سرطان دهان (ملانوم بدخیم)
• سندرم پوتز- جگرز  نوعی اختلال ژنتیکی

 مهم: قبل از هر اقدامی به دندانپزشک مراجعه کنید!

قبل از درمان سیاهی لثه، شما باید نزد یک دندانپزشک بروید و علت اصلی سیاهی لثه را متوجه شوید. برای مثال عوامل ژنتیکی، سیگار کشیدن، تاثیرات نامطلوب داروها یا بیماری‌های مزمن. سیاهی لثه‌ها احتمالا در اثر سیگار کشیدن، افزایش میزان ملانین، تاثیرات نامطلوب داروها و بیماری‌های مزمن ایجاد می‌شود.

رفع سیاهی لثه ناشی از سیگار چگونه است؟

رنگ طبیعی لثه‌ها ممکنه از صورتی خیلی روشن باشه تا قهوه‌ای یا حتی نزدیک به سیاه—همه‌چی بستگی داره به سن، نژاد یا حتی ژنتیک.
ولی خب، ترکیباتی مثل نیکوتین و تار توی دخانیات می‌تونن روند طبیعی رو تغییر بدن و باعث تیرگی غیرعادی بشن؛ چیزی که توی پزشکی بهش می‌گن ملانوز سیگاری‌ها.
این وضعیت؟ معمولاً بی‌دردسره. خوش‌خیمه. با اینحال اگه این تغییر رنگ و تیرگی لثه، حس شما نسبت به لبخند یا ظاهر دهان‌تون رو تغییر میده، شاید وقتشه درباره درمانش فکر کنید.

راه‌حل‌ها

ترک سیگار مؤثرترین راهه. اگه بتونید واقعاً کنار بذاریدش، لثه‌ها ممکنه ظرف چند ماه تا چند سال (بسته به شرایط) به رنگ طبیعی‌شون برگردن.

اما اگه ترک براتون ممکن نیست؟ خب، گزینه دیگه‌ای هم هست: بلیچینگ لثه یا دپیگمنیشن. این روش در مطب دندان‌پزشک انجام می‌شه و کمک می‌کنه تیرگی ناشی از مصرف دخانیات کاهش پیدا کنه.

روش درمانی بلیچینگ برای رفع سیاهی لثه ناشی از سیگار

بلیچینگ لثه (دیپیگمنیشن) یک روش درمانی است که تحت بیهوشی موضعی قابل انجام می‌باشد. در طول درمان با این روش دندانپزشک متخصص، لایه بالایی بافت لثه را که دربردارنده رنگدانه ملانین است برمی‌دارد. طی روند درمان در بافت لثه، لایه جدیدی ایجاد خواهد شد که در این صورت رنگ لثه به جای سیاه، صورتی خواهد بود. شما باید بعد از درمان حداقل به مدت 14 روز سیگار نکشید تا لایه جدید بافت لثه کاملا تشکیل گردد.

سیگار کشیدن بعد از جراحی فک، در روند درمان اختلال ایجاد می‌کند و عوارض بیماری را افزایش می‌دهد.   ضمنا سعی کنید پس از درمان، سیگار کشیدن را ترک کنید تا لثه‌هایتان دوباره سیاه نشود برای مثال از چسب نیکوتین استفاده کنید.

در این شیوه درمان، دوره بازیابی کوتاه و تا حدودی با درد همراه می‌باشد. بسته به اینکه شدت تغییر رنگ و عمق رنگدانه‌ها چقدر باشد ممکن است بیشتر از یک جلسه طول بکشد تا به رنگ دلخواه لثه خود برسید. دندانپزشکان متخصص ممکن است برای از بین بردن سیاهی لثه‌ها از شیوه‌های متفاوتی استفاده کنند.

• تیغ جراحی
• جراحی با سرما (استفاده از سرمای شدید در جراحی)
• الکتروسرجری (جراحی با استفاده از جریان الکتریکی)
• لیزر درمانی (با استفاده از پرتوی لیزر)

لیزر درمانی لثه سیاه

مطلب مرتبط: درمان سیاهی لثه با لیزر(قهوه ای، بنفش، تیرگی)

سایر روش‌های درمانی برای رفع سیاهی لثه ناشی از سیگار

اگر علت اصلی سیاه شدن لثه‌هایتان سیگار کشیدن باشد شاید دندانپزشک شما چند روش درمانی را بسته به شدت بیماری پیشنهاد دهد.

• ترک کردن سیگار: پس از ترک سیگار، لثه‌هایتان التیام خواهند یافت. همچنین با ترک نمودن سیگار می‌توانید اثرات زیان آور تنباکو را روی سلامت عمومی و سلامت دهانی کاهش دهید.

دندانپزشک با ارائه راه حل‌هایی مانند مشاوره، چسب نیکوتین یا دارو و حمایت نمودن به شما کمک می‌کند تا با موفقیت سیگار را ترک کنید. بعضی افراد ممکن است پس از ترک سیگار خون ریزی لثه را تجربه کنند.

• بهبود بهداشت دهان و دندان: هر روز دندان‌های خود را با مسواک دارای سری نرم و خمیردندان حاوی فلوراید بشویید تا لثه‌هایتان سالم بماند. ضمنا از دهان شویه ضدعفونی کننده استفاده کنید که مانع رشد باکتری‌ها می‌شود.
• جرم گیری حرفه‌ای: جرم گیری مداوم دندان‌ها با جلوگیری از تشکیل پلاک دندانی و تجمع جرم به بهبود سلامت لثه کمک می‌کند.
• جرم گیری و صاف کردن ریشه دندان: در این شیوه جرم گیری، از تشکیل پلاک دندان و تجمع جرم در زیر لثه جلوگیری به عمل آمده و سطح رویی ریشه دندان تراشیده می‌شود تا لثه و محل اتصال ریشه دندان التیام یابد. جرم گیری و صاف کردن ریشه دندان به درمان بیماری لثه کمک می‌نماید و شکل ظاهری لثه‌های سیاه را بهبود می‌‌بخشد.
• جراحی لثه: ممکن است در بیماری پریودنتال حاد، جراحی لثه برای حذف بخش عفونی یا جراحی پیوند لثه به منظور ترمیم بافت ضروری ‌باشد و شکل ظاهری لثه‌ها را بهتر کند. اگر در اثر عوارض دارو، لثه‌هایتان سیاه شده است با پزشک تجویز کننده دارو یا مسئول ارائه دهنده خدمات بهداشتی تماس بگیرید و درباره داروی جایگزین یا دوز مصرف دارو با او صحبت کنید.

گرچه ملانوماهای دهانی نوعی تومور نادر هستند اما ممکن است به صورت خال‌های تیره یا لکه روی لثه‌ها ظاهر شوند. تشخیص این ملانوماها اغلب به واسطه نمونه برداری از بافت میسر می‌باشد. بدین ترتیب از وجود ملانوماها اطمینان حاصل شده و روش درمان مناسب مشخص می‌گردد.

درمان های خانگی و طبیعی سیاهی لثه

• شستشو با آب نمک: نمک دارای خواص ضد باکتریایی طبیعی است و به تمیز کردن لثه‌ها و بهبود سلامت آنها کمک می‌کند. شستشوی روزانه در 2 نوبت توسط آب نمک باعث کاهش باکتری ها و التهاب شده و در رفع تیرگی لثه ناشی از سیگار موثر است.
• غرغره کردن روغن نارگیل: غرغره کردن مداوم روغن نارگیل که بعنوان درمانی سنتی و قدیمی شناخته میشود با کاهش باکتری و التهاب، به تقویت سلامت لثه کمک میکند. برای حصول بهترین نتیجه برای رفع تیرگی لثه صبح ها به مدت 10 الی 15 دقیقه غرغره کردن روغن نارگیل را انجام دهید.
• پراکسید هیدروژن: که نوعی ضدعفونی‌کننده‌ی ملایم محسوب می‌شود، ممکن است در روشن‌تر شدن لثه‌ها مؤثر باشد—اگر به‌صورت دهانشویه استفاده شود.
  • نسبت پیشنهادی: یک بخش پراکسید ۳٪ با دو بخش آب؛ حدود ۳۰ ثانیه در دهان بچرخانید، سپس بشویید.
• ژل آلوئه ورا: آلوئه ورا به دلیل خواص درمانی طبیعی و ضد التهابی خود شناخته شده است. مالیدن مقدار کمی از آن به ناحیه آسیب دیده می‌تواند باعث بهبودی شود و ممکن است به مرور زمان به روشن شدن لثه‌های سیاه شده کمک کند.
• روغن اکالیپتوس: روغن اوکالیپتوس با خواص ضد التهابی و ضد باکتریایی تاثیر خوبی در رفع تیرگی لثه دارد. چند قطره روغن اکالیپتوس را با یک روغن حامل مانند روغن نارگیل مخلوط کنید. این مخلوط را به آرامی روی لثه‌های خود ماساژ دهید. پس از چند دقیقه کاملاً آبکشی کنید. استفاده منظم می‌تواند به طور قابل توجهی رنگ لثه را بهبود بخشد.
• روغن لیمو یا آب لیمو: لیمو خاصیت سفیدکنندگی ملایمی دارد. مخلوط کردن یک قاشق غذاخوری کوچک آب لیمو در آب و شستشو با آن می‌تواند اثر روشن‌کنندگی روی لثه‌ها داشته باشد. توجه داشته باشید که آب لیمو بدلیل اسیدی بودن میتواند به مینای دندان آسیب وارد کند، پس از این درمان مکررا استفاده نکنید.
• دهانشویه با چای سبز: چای سبز به دلیل خاصیت آنتی اکسیدانی، التهاب و باکتری های دهان را کاهش میدهد. نوشیدن یا دهانشویه کردن چای سبز در بلند مدت باعث بهبود تیرگی و سلامت لثه ها خواهد شد.

اقدامات پس از درمان برای رفع سیاهی لثه چیست؟

بعد از انجام درمان دپیگمانتاسیون لثه، بعضی از بیماران کمی درد خفیف و حساسیت را گزارش میکنند اما اذعان دارند که گذراست. اغلب با داروهای ساده و بدون نسخه برطرف می‌شه.
این روش معمولاً موفقیت بالایی داره و لبخند روشن‌تر و جذاب‌تری به همراه میاره. هدف ما؟ فراهم کردن تجربه‌ای راحت، خوشایند و تا حد ممکن بدون درد.

رفع سیاهی لثه ناشی از سیگار– خلاصه

به طور خلاصه، سیگار کشیدن یکی از دلایل اصلی سیاه شدن لثه‌ها است. بهترین درمان برای لثه‌های سیاه شما، ترک کردن سیگار می‌باشد. بدین ترتیب لثه‌هایتان طی سه ماه تا سه سال به رنگ طبیعی خود برمی‌گردد. در غیر این صورت، دندانپزشک ممکن است شیوه درمانی بلیچینگ لثه را پیشنهاد دهد.

هنگام شیوه بلیچینگ لثه، لایه بالایی بافت لثه با روش‌های متفاوتی از جمله جرم گیری یا لیزر بلیچینگ برداشته می‌شود. در طول روند درمان، لایه جدیدی از بافت لثه به رنگ صورتی ایجاد خواهد شد که باعث می‌شود لبخند شما مجددا طبیعی به نظر برسد. با دندانپزشک خود درباره برنامه درمان، مزایا و خطرات بلیچینگ لثه مشورت نمایید.

اگر لثه‌های شما در اثر سیگار کشیدن سیاه شده باشد احتمال می‌رود دندانپزشک روش‌های درمانی دیگری از جمله جرم گیری عمیق را پیشنهاد دهد تا پلاک دندانی و جرم از زیر لثه‌تان بیرون آورده شود.  برای حفظ بهداشت دهان و دندان خود هر روز دندان‌هایتان را با مسواک دارای سری نرم مسواک بزنید و برای جرم گیری حرفه‌ای و انجام معاینات دندانپزشکی، دائما نزد دندانپزشک بروید. شما می‌توانید با مراقبت به موقع، لثه‌های سالم و لبخند زیبای خود را حفظ کنید.

چرا باید درمان‌های حرفه‌ ای را انتخاب کنیم؟
روش های طبیعی و خانگی رفع سیاهی لثه بسیار زمان بر است و تاثیر گذاری آن در موارد خیلی خفیف میتواند تاثیرگذار باشد. درمان‌های حرفه‌ای راه‌ حل‌های سریع و دائمی‌ تری برای سیاهی لثه ارائه می‌دهند.

در کلینیک دندانپزشکی مبتنی بر لیزر دکتر حاکم زاده، درمان سیاهی لثه بوسیله لیزر با جدیدترین تکنولوژی روز دنیا بدون درد و خونریزی قابل انجام است.

سئوالات متداول

منبع:

black-gums-smoking-treatment